صفحه اصلی سایت زیبا وب Home Zibaweb.com
آموزش جنسی ، مادران باردار ،مفاهیم جنسی ، مسائل جنسی ،مشکلات جنسی، اندام زنانه ، طلاق در ایران، اشعه خورشید ، رژ لب ، حساسیت، پوست زیبا ، لب زیبا ، پوست صورت زنان ، شادابی پوست، هویت جنسی ، امور جنسی،نا باروری ، نازائی ،
موضوعات : خانم هاي باردار - فواید جويدن آدامس -مراقبت از لب ها- مشاركت مردان در سلامت مادران- ناباروري عامل مهم در طلاق- هويت جنسي زنان چگونه شكل مي گيرد ،دانستنیهای مفید بارداری ،تغذیه در دوران بارداری،
احتياط در مصرف داروهاي روزانه ( خطر براي خانم هاي
باردار )
*ترجمة مريم شربتملكي
همه ميدانيم كه استفاده از دارو فقط با دستور پزشك مجاز است و
درصورتيكه مصرف دارويي براي ما ضروري تشخيص داده شود، از طريق پزشك از
عوارض احتمالي و مشكلات مرتبط با آن مطلع ميشويم. اما آگاهي از عوارض
داروهاي پرمصرف، حتي اگر در جعبة داروهاي شما نباشند، خالي از فايده
نيست. اين عوارض تا چه اندازه جدي هستند و چه زماني بايد براي رفع آنها
به پزشك مراجعه كرد؟
در ادامه به نكات مهمي ميپردازم كه هر فرد بايد در مورد داروهاي
پرمصرف اعضاي خانواده بداند.
داروهاي ضددرد
مسكّنها مانند ايبوپروفن و آسپيرين ممكن است عوارض جانبي متعددي مانند
نازك شدن مخاط داخلي معده و بالا رفتن احتمال وقوع زخم و تورم معده، و
حساسيت غذايي داشته باشند. علاوه بر اين، مصرف روزانة آسپيرين ممكن است
باعث وزوز گوش شود.
چنانچه در اثر مصرف اين داروها دچار هريك از مشكلات فوق شديد حتماً به
پزشك مراجعه كنيد.
توجه داشته باشيد از آنجا كه اكثر داروهاي ضددرد حاوي كافئيناند، باعث
افزايش فشار خون در زنان ميشوند.
داروهاي ضدبارداري
داروهاي ضدبارداري حاوي استروژن و پروژستين معمولاً باعث سردرد و
عفونتهاي متداول قارچي در زنان ميشوند. از ديگر عواقب مصرف اين
داروها افسردگي خفيف و كاهش ميل جنسي است.
در بعضي مواقع عوض كردن نوع قرصهاي ضدبارداري از شدت اين عوارض جانبي
ميكاهد.
گاهي اوقات آنتيبيوتيكها، داروهاي گياهي ضدافسردگي، و استفراغ شديد
باعث كاهش ميزان هورمونهاي بدن و خنثي شدن اثر قرصهاي ضدبارداري
ميشود. بنابراين، حين مصرف آنتيبيوتيك، به علت افزايش احتمال
بارداري، بايد، علاوه بر خوردن قرصهاي ضدبارداري، از روش ديگري نيز
استفاده كرد.
در افراد سيگاري بالاي 35 سال، با مصرف قرصهاي ضدبارداري احتمال وقوع
سكته وجود دارد.
افراد زير 30 سال كه داراي استعداد ژنتيكي هستند بايد از مصرف قرصهاي
ضدبارداري جداً خودداري كنند. اين ژن نشاندهندة احتمال وقوع سرطان
پستان است.
در طول دوران مصرف قرصهاي ضدبارداري، احتمال پيدايش لكههاي قهوهاي
روي پوست افزايش مييابد، از اين رو اگر پوستتان در معرض اشعة آفتاب
است حتماً از كرم ضدآفتاب استفاده كنيد. مصرف قرصهاي ضدبارداري همچنين
باعث دفع ويتامينهاي B از بدن ميشود. با افزايش مصرف اين ويتامينها،
كمبود حاصل را جبران كنيد.
آنتيبيوتيكها
آنتيبيوتيكها (پنيسيلين، تتراسايكلين، اريترومايسين و...) معمولاً
باعث ايجاد حالت تهوع و ناراحتي معده ميشوند. از ديگر عواقب مصرف اين
گروه داروها ايجاد حالت سرگيجه يا تغييرات خلقي است.
اگر بعد از مصرف آنتيبيوتيكها دچار خارش و قرمز شدن پوست يا تنگي نفس
شديد حتماً به پزشك مراجعه كنيد.
آنتيبيوتيكها را در مواقعي مصرف كنيد كه اطمينان داريد علت بيماري
عفونت باكتريايي است. آنها در بيماريهاي ويروسي مانند اكثر
سرماخوردگيها و آنفولانزا بياثرند.
در صورت تجويز آنتيبيوتيك، مصرف كامل دارو تا آخرين كپسول ضروري است.
قطع مصرف دارو با مشاهدة علائم بهبود نسبي ممكن است به بازگشت بيماري
بينجامد.
هورموندرماني جانشين
اين داروها حاوي استروژن يا پروژسترون هستند و ممكن است باعث سردردهاي
ميگرني، نفخ، حساس شدن سينه، و لكبيني بين عادات ماهيانه شوند.
استفادة طولانيمدت از اين داروها احتمال بروز سرطان را افزايش ميدهد.
چنانچه بيشتر از 4 سال از اين داروها استفاده كردهايد، در مورد قطع
تدريجي مصرف دارو با پزشكتان مشورت كنيد.
داروهاي ضدافسردگي
داروهاي ضدافسردگي مهاركنندة بازجذب سروتونين (SSRIS) مانند پروزاك،
پاكسيل، و زولافت ممكن است حالت تهوع و خوابآلودگي ايجاد كنند و، در
صورت مصرف طولانيمدت، باعث افت عملكرد جنسي شوند. لازم به ذكر است كه
قطع ناگهاني مصرف دارو بايد حتماً با مشورت پزشك صورت گيرد.
پيش از شروع مصرف داروهاي ضدافسردگي، نسبت به وجود افسردگي اطمينان
حاصل كنيد چرا كه احساس افسردگي ممكن است در اثر كمكاري غدة تيروئيد
يا ابتلا به بيماري اختلال خلقي دوقطبي ايجاد شود.
داروهاي كاهندة فشار خون
در بعضي از افراد، با مصرف اين داروها سرفة خشك و در موارد بسيار نادر
ورم مري و اختلال تنفسي ايجاد ميشود.
در مواقعي داروهاي ضددرد و حتي داروهاي ضدبارداري باعث كاهش اثر
داروهاي كنترلكنندة فشار خون و در نتيجه افزايش فشار خون ميشوند.
داروهاي مُدر در حد داروهاي ضدفشار خون مؤثرند، از نظر هزينه هم
مقرونبهصرفهترند، ولي حتماً پيش از تعويض دارو با پزشك مشورت كنيد.
كاهش مصرف نمك در رژيم غذايي ضروري است. مصرف سديم بايد كمتر از يك
قاشق چايخوري در روز باشد.
داروهاي قلبيـعروقي
داروهاي قلبي معمولاً عوارض جانبي زيادي دارند كه شايعترين آنها
سرگيجه، ورم بهويژه در پاها، سردرد، اسهال، تغيير در بينايي، مشكلات
تنفسي، مسموميت كبد و انعقاد خون است.
نكتة مهم در مورد مصرف اين داروها اين است كه بههيچوجه نبايد چند نوع
داروي قلبي را همزمان مصرف كرد.
بعضي از داروهاي قلبي باعث مشكلات انعقادي خون ميشوند. به همين علت،
در صورت مراجعه به دندانپزشك يا انجام دادن هر نوع جراحي، حتماً پزشك
را از دارويي كه مصرف ميكنيد مطلع كنيد.
جانشينهاي هورمون تيروئيد
تپش قلب، لرزش دستها، اسهال، و عادتماهيانههاي نامنظم از عوارض
جانبي اين داروهاست.
در صورت مصرف همزمان اين داروها و داروهاي ضدديابت، حتماً با پزشك
مشورت كنيد.
تشخيص ميزان صحيح مصرف روزانة هورمونهاي تيروئيد براي هر فرد بسيار
سخت است و گاهي ماهها طول ميكشد. بهعلاوه اين داروها ممكن است به
بيماري قلبي يا افزايش فشار خون منجر شوند.
داروهاي ضدآسم
داروهاي ضدآسم ممكن است باعث اختلال صوتي يا عفونت قارچي داخل دهان
شوند. براي پيشگيري، حتماً بعد از استفاده از اين داروها دهان خود را
بشوييد و دندانهايتان را مسواك بزنيد.
استفادة طولانيمدت از داروهاي ضدآسم ممكن است به پوكي استخوان منجر
شود. در اين صورت، آزمايش پوكي استخوان مخصوصاً براي زنان يائسه لازم
است.
زياد مصرف كردن داروي گشادكنندة مجاري تنفسي در حملة آسم باعث بروز
اختلالات قلبي ميشود. اگر از اسپري آسمتان بيشتر از 3 بار در هفته
استفاده ميكنيد ممكن است بدنتان نسبت به دارو مقاوم شده و دارو
اثربخشي چنداني نداشته باشد. براي پيشگيري از آن، با پزشك مشورت كنيد.
* كارشناس روانشناسي، از دانشگاه ويكتوريا، كانادا
منبع
Good Health, 2007.
http://www.zanan.co.ir/life/000946.html
-----------------------------------
آدامس بجويم يا نه؟
خوب به نظر رسيدن و احساس مطلوب داشتن خواستة ذهني تمام افراد است. حال
اگر، براي برآوردن اين نياز، مدل موي جديدي انتخاب كنيد يا به كلاس
بدنسازي برويد، نتيجه يكسان است. گاه حتي پوشيدن لباس نو خودباوري فرد
را تقويت ميكند. در اين ميان، يك لبخند زيبا با دندانهاي سالم و
پاكيزه و دهاني خوشبو، بيشك، تأثير مثبتي در زندگي اجتماعي هر فرد
خواهد داشت.
همة افراد گاه براي خوشبويي دهان و سفيدي دندانهاي خود از مواد معطر
و آدامسهاي مختلف طعمدار استفاده ميكنند. اما ميدانيد كه سقز ـ
مادة اصلي تشكيلدهندة آدامس ـ چه اثري بر سلامت دندانها دارد؟
تأثير آدامس در حفظ سلامت دهان و دندان
آدامس بدون قند تأثيرات مثبت فراواني در حفظ سلامت دندانها دارد، بدين
معني كه ميزان ترشحات بزاقي را در طي عمل جويدن بالا ميبرد و از خاصيت
اسيدي پلاكهاي مخرب دندانها ميكاهد. بر طبق يك نتيجهگيري علمي،
آدامس ميتواند در كنار مواد ديگر محافظ دندانها، از پوسيدگي آنها
جلوگيري كند.
بيش از بيست سال است كه در مؤسسات تحقيقاتي و پژوهشي سراسر دنيا، در
مورد نقش افزايش ترشحات بزاقي در حفظ سلامت دهان و دندان، مطالعات
گستردهاي صورت گرفته است. شواهد باليني حاكي از آن است كه نهتنها
آدامس عامل پوسيدگي دندانها نيست، بلكه استفاده از آن پس از هر وعده
غذا يا بعد از ميانوعدههايي نظير شكلات و بيسكويت، اثر اسيدي ايجاد
شده را كاهش ميدهد.
امروزه محققان معتقدند كه در كنار مسواك زدن مرتب دندانها با خمير
دندان حاوي فلورايد، آدامس نيز ميتواند نقش مفيدي در حفظ سلامت دهان و
دندان ايفا كند.
آب دهان مهمترين ابزار دفاعي طبيعي دهان بهشمار ميآيد. اين مايع
پلاكهاي موجود بر سطح دندانها را ميشويد و اسيدهاي ايجاد شده را
خنثي ميكند. در نتيجة جويدن موادي مانند آدامس يا سبزيجات طبيعي، بزاق
بر روي دندانها جاري ميشود. اين خاصيت را شويندگي اسيد مينامند.
همچنين، ترشحات بزاقي مواد غذايي باقيمانده در لابهلاي دندانها را
ميزدايد.
همانطور كه پيشتر اشاره شد، عمل جويدن به همراه مزه كردن طعم آدامس
ميزان ترشح بزاق را افزايش ميدهد. با جاري شدن آب دهان و افزايش مقدار
آن، غلظت مادة بيكربنات در دهان بالا ميرود كه موجب خنثي شدن مواد
اسيدي موجود در پلاكهاي دنداني و دسترسي بيشتر به مواد معدني و در
نتيجه مانع پوسيدگي دندانها ميشود.
تأثير آدامس در جلوگيري از خشكي دهان
افرادي كه دچار عارضة خشكي دهان هستند، به دليل كمبود ميزان ترشحات
بزاقي و اسيدي بودن دهان، به پوسيدگي دندان مبتلا خواهند شد. لذا به
اين گروه توصيه ميشود كه با استفاده از آدامس ميزان ترشحات بزاقي خود
را افزايش دهند.
بهترين نوع آدامس
سقز مادهاي شيرين است. دو نوع قند سوربيتول و زيليتول موجود در آن
ميتوانند موجب بيماريهاي معده و روده شوند. اگر آدامس مصرفي شما
داراي مقدار زيادي از اين قندها باشد، دستگاه گوارشتان آسيب خواهد ديد.
امروزه، به دليل بيتوجهي توليدكنندگان آدامس به درصد قند موجود در آن،
چنين مشكلاتي بهوفور ايجاد ميشوند. لذا به توصية متخصصان، براي
جلوگيري از ابتلا به بيماريهاي معده و روده، از آدامسهاي با ميزان
قند كم استفاده كنيد.
كودكان بالاي 5 سال ميتوانند از انواع مختلف آدامس استفاده كنند. اما
بهتر است به جاي توجه به اسم و قيمت آدامس، به نوع و كيفيت آن دقت كرد.
بر طبق نتايج به دست آمده از پژوهشهاي علمي، سقز بهترين نوع آدامس
است. اضافه كردن درصد بالايي شكر و مواد طعمدهنده به آدامس باعث كاهش
كيفيت و حتي زيانآور شدن اين ماده ميشود.
چند توصية مفيد
1. دستكم دو بار در روز دندانها و لثة خود را با خمير دندانهاي حاوي
فلورايد بشوييد.
2. از مصرف زياده از حد غذا و نوشيدنيهاي شيرين بپرهيزيد.
3. مراجعة ساليانه به دندانپزشك را در برنامة زندگي خود بگنجانيد.
4. در صورت نبودن امكان مسواك زدن، جويدن آدامس كمككننده است. البته
جويدن آدامس هرگز جايگزين شستوشوي روزانة دهان و دندان نخواهد شد.
حداقل زمان لازم براي بروز آثار مثبت جويدن آدامس بيست دقيقه است.
ترجمة زهرا جعفري Zanan Magazine
--------------------------------------------------------------------
مراقبت از لبها
، آرایش و زیبایی خانم ها
حالت پوست شما بيانگر وضعيت سلامت جسمتان است. وقتي كه سالم هستيد،
پوستتان درخشان و شاداب است، اما وقتي كه تغذية مناسبي نداريد يا استرس
زيادي را متحمل ميشويد، پژمرده ميشود و اين شرايط را منعكس ميكند.
در اين ميان، پوست لبها خصوصيات ويژهاي دارد كه باعث ميشود آسيبهاي
پوستي خاصي در ناحية لبها بيشتر مشاهده شوند كه البته نياز به
مراقبتهاي اختصاصي دارند. در ادامه، به شايعترين بيماريهاي پوستي
لبها و راههاي پيشگيري از آنها اشاره ميشود. بيشك اطلاع از اين
نكات براي همة زنان لازم است.
بيماريهاي شايع لبها
خشكي و ترك لبها: لبها با يك غشاي مخاطي پوشيده شدهاند كه نسبت به
پوست طبيعي غدد كمتري دارد. همچنين در پوست لبها، برخلاف ساير نقاط
بدن، خارجيترين لايه بسيار نازك است و حتي ممكن است اصلاً وجود نداشته
باشد. در نتيجه، رطوبت بهسرعت از سطح لبها تبخير ميشود. از دست رفتن
رطوبت پوست به معناي خشكي است. خشكي باعث پوستهپوسته شدن و ترك خوردن
لبها و التهاب، عفونت و سوزش آنها ميشود. قرار گرفتن در معرض آفتاب و
باد و سرما نيز سرعت از دست دادن رطوبت را بهطور قابل ملاحظهاي
افزايش ميدهد. همچنين در محيطهاي بسته كه تهوية مركزي دارند، ميزان
رطوبت هوا پايين است و لبها خشك ميشوند. احتمال خشكي لبها در زمان
سرماخوردگي نيز افزايش مييابد زيرا تنفس بيشتر از راه دهان صورت
ميگيرد كه باعث خشك شدن لبها ميشود. مصرف برخي از غذاها و تركيبات
آرايشي و كشيدن سيگار نيز ممكن است لبها را خشك كند.
تبخال: تبخال نوعي عفونت ويروسي است كه با ظهور تاولهاي ريز، سوزشدار
و دردناك در لبها بروز ميكند. بد نيست بدانيد كه شيوع تبخال در جوامع
فقط كمي كمتر از سرماخوردگي است. وقتي فردي به ويروس تبخال آلوده شد،
معمولاً ويروس به صورت نهفته در تمام طول عمر در بدن وي باقي ميماند.
بعد از آنكه تبخال اولين بار ظاهر شد، احتمال زيادي دارد كه در همان
نقطه عود كند. گرما، قلقلك، سوزش يا خارش معمولاً 24 ساعت قبل از بروز
تبخال در محل احساس ميشود. تاولهاي پر از مايع در چند روز اول ظاهر
ميشوند و بهبود كامل 4 تا 10 روز طول ميكشد. تبخال مسري است و تماس
با نواحي آلوده ممكن است باعث بروز عفونت در ساير نواحي شود. همچنين
ممكن است ويروس به سايرين منتقل شود. اين تاولها را به اين دليل تبخال
ميناميم كه معمولاً همراه با تب يا سرماخوردگي ظاهر ميشوند. البته
آفتابسوختگي شديد، استرس، شروع قاعدگي، و ناراحتيهاي گوارشي نيز ممكن
است باعث عود تبخال شوند.
حساسيت به تركيبات آرايشي و بهداشتي: واكنشهاي تحريكي ناشي از مصرف
اين تركيبات معمولاً به صورت قرمزي، خارش، سوزش و حتي تورم بروز
ميكند. آلرژي آرايشي زماني اتفاق ميافتد كه فردي نسبت به يكي از
اجزاي فرآوردههاي بهداشتي نظير رنگ رژلب يا تركيبات معطر موجود در آن
حساس شده باشد. ممكن است شما نسبت به محصولي كه سالها از آن استفاده
كردهايد ناگهان واكنش حساسيتي نشان دهيد. متأسفانه، اينگونه واكنشها
معمولاً تكرارشونده است.
حساسيت به نور: حساسيت به نور در لبها زماني اتفاق ميافتد كه مادة
ماليدهشده به آنها با نور خورشيد ايجاد واكنش كند. علائم حساسيت به
نور مشابه آفتابسوختگي شديد و ناگهاني و شامل درد، قرمزي، سوزش و تورم
است. اين حالت ممكن است حتي با تماس مختصر با آفتاب بعد از مصرف يك
رژلب ظاهر شود.
التهاب لبها: التهاب لبها به صورت پوستهپوسته شدن، ترك خوردن و تورم
ظاهر ميشود و ممكن است ناشي از تماس با نور خورشيد يا كمبود ويتامين
باشد. نوع ديگر اين عارضه، التهاب گوشة لبهاست كه بهدليل عفونت قارچي
بروز ميكند. بخصوص كساني كه از دندانهاي مصنوعي استفاده ميكنند، در
معرض ابتلا به اين نوع عفونتاند.
آفتابسوختگي: لاية خارجي لبها نازك است و از آنها در برابر آفتاب
كاملاً محافظت نميكند. همچنين پوست لبها فاقد رنگدانة طبيعي پوست،
يعني ملانين است كه به انعكاس اشعة آسيبرسان خورشيد كمك ميكند. در
شرايط قرار گرفتن زير نور آفتاب، ليسيدن لبها نيز بر شدت آسيب
ميافزايد زيرا قطرات كوچك بزاق همچون ذرهبين عمل ميكنند. گاه شدت
آسيب نور آفتاب بهحدي است كه كلاژن پوست را تخريب ميكند. با از بين
رفتن كلاژن، پوست چروك ميخورد و خطوط ظريفي در اطراف دهان ظاهر
ميشود.
نور آفتاب مهمترين عامل ايجاد سرطان پوست است. لبها، بخصوص در كودكان
و جوانان، بسيار آسيبپذيرند. بنابراين فراموش نكنيد كه در تمام طول
سال نياز به حفاظت در برابر آفتاب دارند. لبها حتي در روزهاي ابري نيز
ممكن است صدمه ببينند چون ابر نميتواند جلو عبور اشعة ماوراي بنفش را
بگيرد. انعكاس نور خورشيد از روي شن، آب و نيز برف سبب افزايش خاصيت
سوزانندگي آن ميشود.
چگونه از لبهاي خود محافظت كنيم؟
1. روزانه چند بار از يك محصول محافظ لب استفاده كنيد تا رطوبت
لبهايتان محفوظ بماند و حالت طبيعي آنها از بين نرود. كرمهاي
مرطوبكنندة لب حاوي آلوئهورا (Aloe Vera) يا كرة كاكائو براي اين
منظور مناسباند.
2. هنگامي كه در معرض هواي خشك قرار ميگيريد، از تركيبي استفاده كنيد
كه ضمن حفظ رطوبت طبيعي، از تأثير خشكي محيط نيز جلوگيري كند.
3. در طول سال از يك محصول ضدآفتاب با عيار حفاظتي (SPF) مناسب استفاده
كنيد. اين فاكتور نشاندهندة آن است كه فرد چقدر ميتواند بدون سوختگي
زير آفتاب بماند. افرادِ با پوست روشن حتي براي تماس كوتاهمدت با
آفتاب نيز بايد از ضدآفتاب با عيار حفاظتي 30 استفاده كنند. همچنين
توصيه ميشود از ضدآفتابهايي استفاده شود كه هم اشعة ماوراي بنفش A و
هم اشعة ماوراي بنفش B را پوشش ميدهند و به مدت 80 دقيقه يا بيشتر در
برابر آب پايدار ميمانند.
4. پيش از مصرف رژلب از محافظ لب استفاده كنيد. اين كار سبب ميشود كه
رنگ رژ بهطور يكنواخت پخش شود و لب صافتر بهنظر بيايد.
-----------------------------------
مشاركت مردان در سلامت مادران
مرجان قندي
سالانه بيش از نيم ميليون زن در جهان جان خود را بر اثر عوارض بارداري
و زايمان از دست ميدهند و بسياري نيز با مشكلات جدي مواجه ميشوند،
درحاليكه پدران بهعنوان شركاي سلامت مادران ميتوانند نجاتبخش زندگي
آنان باشند. بهطور معمول، شوهران در مورد تنظيم خانواده و استفاده از
منابع در اختيار خانواده تصميمگيري ميكنند. بنابراين، حمايت يك همسر
مطلع روند بارداري و زايمان زن را بهبود ميبخشد و ميتواند در زندگي
يا مرگ وي، در زمان بروز مشكل و نياز به مراقبتهاي فوري پزشكي،
تأثيرگذار باشد. 20 تير (11 ژوئيه) روز جهاني جمعيت است و موضوع روز
جهاني جمعيت امسال «مشاركت مردان در سلامت مادران» است، با تأكيد بر
نقش اساسي مردان در پشتيباني از حقوق زنان، ازجمله حقوق جنسيتي و
بهداشت باروري آنان.
دكتر كامران باقري لنكراني، وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، در
مراسمي كه به همين مناسبت در تالار علامة اميني دانشگاه تهران برگزار
شد، اظهار داشت: «انسان دو جلوه دارد: مرد و زن. ليكن بعضي از جوامع به
صورت ناخودآگاه هويت دوگانهاي براي انسان قائل ميشوند. درحاليكه
نگاه اديان الهي، بهويژه اسلام، نگاه يگانهاي است و مرد و زن را دو
جلوة وجودي خليفهالله ميداند. در تفكر اسلامي، زن و مرد در كنار هم و
مكمل هم هستند.»
وي افزود: «دين اسلام براي زن و مرد وظايفي قائل شده كه تفاوت اين
وظايف، به معناي تفاوت در ارزشها نيست. مرد بايد در خدمت خانوادة خود
باشد. بهطوريكه حضور مرد در كنار خانوادة خود و خدمت به آنها، در دين
ما عبادتي بس بالاتر از عبادت در مسجد است. مردي كه خانوادة خود و
همسرش را تكريم كند، مرد بزرگواري است.» وي تصريح كرد: «از ديدگاه
اسلامي، مرد بايد وسايل آسايش و آرامش خانواده را فراهم كند. وظيفهاي
كه خداوند تبارك و تعالي بهعنوان همسر و پدر براي مرد برشمرده، فراهم
آوردن وسايل آسايش و آرامش خانواده است. البته اين آسايش فقط به معناي
آسايش مالي و جسمي نيست و آرامش فكري و روحي مهمتر از آن است. با اين
نگاه، شاخصهاي بهداشتي، سلامتي و اجتماعي نيز روبه تعالي دارد.»
وزير بهداشت در ادامه به ارتقاي چشمگير شاخصهاي سلامت اشاره كرد و
اينكه مرگومير مادران از 230 به 27 در 100 هزار نفر جمعيت و مرگومير
نوزادان از 130 به 12 در هر هزار تولد زنده رسيده است و متذكر شد كه
اين امر فقط مرهون فعاليتهاي نظام سلامت نيست و تغيير نگرش نسبت به
زنان و جايگاه آنان در خانواده و جامعه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در
اين مسئله بيتأثير نبوده است.
وي افزود: «سالانه 500 هزار مادر در جهان جان خود را از دست ميدهند كه
99 درصد اين مرگها در كشورهاي درحالتوسعه و 75 درصد آنها در 13 كشور
دنيا رخ ميدهد و در واقع، ناعادلانهترين شاخص سلامت، مرگومير مادران
است.»
وي گفت: «در كشورهاي ثروتمند، از هر 4 هزار مادر يك نفر و در كشورهاي
فقير، از هر 17 مادر يك نفر جان خود را از دست ميدهد. اين نابرابري
شاخص علل مختلفي دارد، اما عمدة مرگها به علت پنج عارضة خونريزي،
عفونت، فشار خون بالا، مشكلات زايماني (عدم تطابق لگن مادر و جنين) و
سقطهاي غيرايمن و غيرقانوني رخ ميدهد و اين موارد 75 درصد مرگها را
تشكيل ميدهد.» دكتر لنكراني اضافه كرد: «مراقبتها را بايد قبل از
بارداري شروع كنيم و در طول بارداري ادامه دهيم و در حين زايمان بهترين
خدمات را به مادر ارائه دهيم، بهطوريكه همواره آمادة پاسخگويي در
موارد اورژانس باشيم.»
وي به غربالگري پيش از ازدواج در برابر بيماريهاي ژنتيكي و آموزش قبل
از ازدواج زوجها اشاره كرد و گفت: «در حين بارداري، مادر باردار بايد
در هشت جلسة آموزشي شركت كند كه حضور همسر در دو جلسه الزامي است.
درحالحاضر، شاخص زايمان تحت نظر افراد دورهديده در كشور به 92 درصد
رسيده كه اين شاخص در كشورهاي افريقايي 30 درصد، در كشورهاي آسيايي 52
درصد و در امريكاي لاتين 82 درصد است. دسترسي مادران به مراقبتها در
زمان مورد نياز بالاي 95 درصد است.»
وي تأكيد كرد: «يكي از اهداف توسعة هزاره كاهش سهچهارمي مرگومير
مادران است كه ما با دست يافتن به اين شاخصها، فاصلة چنداني تا آن رقم
نداريم و پيش از سال 2015 به اين هدف دست خواهيم يافت.»
وزير بهداشت با بيان اين مطلب كه مرخصي زايمان از 4 ماه به 6 ماه و
زمان شيردهي از 20 ماه به 24 ماه افزايش يافته است گفت: «بايد شرايط
كار را به سمتي ببريم كه دوشغله بودن خانمها شناسايي شود. بدين معني
كه خانهداري هم بهعنوان يك شغل شناخته شود و براي آن احترام قائل
شويم و فضاي كار بيرون از منزل را با فضاي خانه تطبيق دهيم.»
دكتر لنكراني خاطرنشان ساخت: «حضور بانوان در صحنههاي تصميمسازي
اجتماعي بيشتر شده است و خود نقش مهمي در ارائة خدمات نظام سلامت بر
عهده دارند. با اين حال، مردان بايد اطلاعات بيشتري كسب كنند و وظيفة
خود را در قبال همسرانشان بدانند و براي مراقبت از آنان اقدام كنند.»
وي در خاتمه اظهار داشت: «در دنيا، 4 درصد برنامههاي بهداشت باروري
مردانه است، درحاليكه سهم مردان ايراني در برنامههاي بهداشت باروري
12 درصد است كه نشان از اهميت و دقت بيشتر مردان ايراني به سلامت
خانوادهشان دارد.»
محمد عبدالاحد، نمايندة صندوق جمعيت ملل متحد در ايران، با تأكيد بر
مشاركت مردان در سلامت مادران گفت: «سالانه بيش از نيم ميليون زن بر
اثر عواقب ناشي از بارداري و زايمان جان ميسپارند و در مقابل هر يك
زني كه جان خود را از دست ميدهد، 20 زن نيز با مشكلات جدي مواجه
ميشوند. مرگ يا ناتواني مادران نيز خانواده را متلاشي ميكند و سلامت
كودكان را به مخاطره مياندازد.»
وي اضافه كرد: «هيچ زني نبايد هنگام زندگي بخشيدن به ديگري جان خود را
از دست بدهد. بنابراين، تلاش به منظور نجات جان زنان ضرورتي حقوق بشري
است و اولويتي مهم در توسعة جهاني بهشمار ميآيد.»
عبدالاحد تصريح كرد: «مردان در نقش پدر، همسر و رهبر ميتوانند مشاركت
قابل توجهي در دستيابي به اين اهداف و بهبود وضعيت سلامت مادران داشته
باشند. بهعنوان پدر، بايد از ازدواج زودرس دختران خود جلوگيري و آنان
را به ادامة تحصيل تشويق كنند. در نقش همسر، بايد روابطي عادلانه با زن
خود داشته باشند و با يكديگر دربارة تعداد و فاصلة سني كودكان خود
تصميم بگيرند. در مقام رهبر اجتماعي، سياسي و مذهبي، مردان ميتوانند
افكار عمومي را در جهت حمايت از بهداشت و توانمندسازي زنان شكل دهند.»
وي خاطرنشان ساخت كه صندوق جمعيت ملل متحد به منظور كاهش مرگومير
مادران از خدمات سهگانة بهداشت باروري مشتمل بر استفادة داوطلبانه از
برنامههاي تنظيم خانواده، زايمان با كمك افراد دورهديده و مراقبتهاي
اورژانسي زايمان حمايت ميكند. وي متذكر شد پوشش مراقبتهاي پيش از
زايمان و زايمان ايمن در بيمارستانها تقريباً فراگير شده و استفاده از
وسايل پيشگيري از بارداري در تمامي روشها به 74 درصد افزايش يافته
است.
نمايندة صندوق جمعيت ملل متحد بهوجود چالشهايي همچون ضرورت بهبود
كيفيت مراقبتهاي دوران بارداري، كاهش سطح نابرابريهاي موجود در سطح
منطقه در شاخصهاي سلامت مادران و كاهش مرگومير كودكان اشاره كرد و
گفت: «صندوق جمعيت ملل متحد، براي مقابله با اين چالشها، در جهت بهبود
الگوهاي سلامت مادران، ارتقاي مهارتهاي ماماهاي بهورز و متخصصان زنان
و زايمان در مديريت زايمان، ارتقاي مفهوم بيمارستانهاي دوستدار مادر،
و ايجاد نظامهاي پايش و ارزيابي منسجم خدمات بهداشت باروري فعاليت
ميكند. همچنين تلاشهايي در جهت اطمينان از دسترسي به وسايل بهداشت
باروري و توجه بيشتر مردان به مسائل بهداشت باروري و موضوعات جنسيتي در
حال انجام است.»
---------------------------------------------------------
ناباروري، سومين عامل طلاق در كشور
مريم لواساني
سومين عامل طلاق در كشور مسئلة ناباروري است كه بهرغم گسترش روشهاي درمان، همچنان
وجود دارد. ناباروري يك بيماري است و زوجهاي نابارور حق دارند كه از هر روشي براي
درمان خود استفاده كنند. يكي از اين روشها رحم جايگزين است.
دكتر محمدمهدي آخوندي، رئيس پژوهشكدة ابنسينا، در نشستي كه به منظور بررسي
جنبههاي مختلف روش رحم جايگزين برپا شده بود، گفت: «باروري نيازمند وجود تخمك سالم
و مناسب، اسپرم سالم، محيط شيميايي و فيزيكي مناسب در رحم و سلامت لولـههاي رحمي
است تا حاملگي طبيعي بهوقوع بپيوندد. در صورت ضعف هريك از اين عوامل، ناباروري رخ
ميدهد و ناگزير بايد از درمانهايي همچون اهداي تخمك،اسپرم، جنين يا روش رحم
جايگزين استفاده كرد.»
وي اضافه كرد: «بهرهگيري از روش رحم جايگزين از متلاشي شدن بنيان
خانواده پيشگيري ميكند. خوشبختانه اين روش درمان از نظر پزشكي، فقهي و
حقوقي موردي ندارد و علما جملگي بر اين عقيدهاند كه در صورت فقدان رحم
يا در مواردي كه زن نميتواند جنين را در داخل رحم خود نگه دارد،
ميتوان از اين روش بهره گرفت و پرداخت وجه نيز منعي ندارد چرا كه فرد
از موقعيت جسمي و سلامت خود استفاده كرده و عضو رحم را در اختيار زوج
نابارور قرار داده است.»
وي وجود مشكلات فرهنگي را مهمترين مسئله در استفاده از روش رحم
جايگزين دانست و افزود: «متأسفانه، جامعه به زناني كه اين اقدام
خداپسندانه را انجام ميدهند انگ ميزند. بايد در جامعه فرهنگسازي كرد
و با فراهم آوردن زمينههاي مناسب حقوقي، پزشكي و روانشناختي، اين
مسائل را حل كرد.»
دكتر محسن معيني، فوقتخصص جنينشناسي، هم در اين نشست اظهار داشت: «از
روش رحم جايگزين ميتوان در موارد فقدان رحم، وجود كورتاژهاي متعدد،
بيماريهاي عفوني و سقطهاي مكرر بهره گرفت. براي مثال، در مورد زناني
كه اصلاً رحم ندارند وليكن تخمدان دارند، چون تخمكگذاري صورت ميگيرد،
ميتوان تخمك را از زن و اسپرم را از شوهر گرفت و پس از لقاح دادن در
محيط آزمايشگاه، جنين را در رحم شخص ثالث قرار داد. همچنين رحم زناني
كه كورتاژهاي متعدد داشتهاند دچار چسبندگي ميشود و نميتوانند جنين
را در رحم خود نگه دارند. در موارد ابتلا به بيماريهاي عفوني نظير سل
رحمي هم چون رحم سالمي وجود ندارد كه منجر به حاملگي شود، استفاده از
اين روش درماني ضرورت مييابد. بيماران قلبي نيز نميتوانند حاملگي
داشته باشند چرا كه ضربان قلب در دوران بارداري افزايش پيدا ميكند و
حاملگي براي مادر خطرناك خواهد بود. زناني كه سقطهاي مكرر داشتهاند
هم نيازمند استفاده از رحم جايگزين هستند.»
وي تصريح كرد: «براي بهرهگيري از روش رحم جايگزين، هر دو زن بايد از
نظر سيكل قاعدگي، يعني زمان شروع و ختم قاعدگي كاملاً موازي باشند.
بدين ترتيب، از زني كه رحمش شرايط لانهگزيني جنين را ندارد، تخمك را
ميگيريم و با اسپرم شوهر در محيط آزمايشگاه لقاح ميدهيم. در مقابل،
با دارو از تخمكگذاري زني كه ميخواهد رحم خود را در اختيار زوج
نابارور قرار دهد جلوگيري ميكنيم تا محيط رحم براي انتقال جنين آماده
شود. البته سابقة اين فرد از نظر ابتلا به بيماريها و اعتياد نيز بايد
بررسي شده باشد.»
دكتر ميلانيفر، مشاور حقوقي پژوهشكدة ابنسينا، نيز در اين نشست ابراز
داشت: «يكي از مشكلات فعلي استفاده از روش رحم جايگزين اين است كه
گواهي ولادت براي كسي صادر ميشود كه بچه را به دنيا آورده، درحاليكه
بايد براي صاحبان گامت و اسپرم گواهي صادر شود. بنابراين، لازم است
موانع قانوني در اين زمينه رفع شود. مسئلة ديگر وظايفي است كه صاحبان
گامت و اسپرم از نظر پرداخت هزينة تغذيه، درمان، مشاوره و غيره به صاحب
رحم برعهده دارند چرا كه بارداري خطرآفرين است و ممكن است زن در زمان
بارداري يا وضع حمل جان خود را از دست بدهد يا صدمات جبرانناپذيري بر
سلامت او وارد شود يا اينكه پس از زايمان دچار افسردگي شود. بنابراين،
اين مسائل بايد به دقت بررسي شود.»
وي در خاتمه تأكيد كرد: «سمينار رحم جايگزين در دوم و سوم آبانماه سال
جاري به همت پژوهشكدة ابنسينا برگزار ميشود و هدف از آن بررسي مسائل
پزشكي، حقوقي و فقهي مرتبط با رحم جايگزين است تا پاسخ مناسبي به
سؤالاتي كه در اين زمينه مطرح است داده شود. هدف بعدي قانونمند شدن
درمان رحم جايگزين و جلوگيري از بهكارگيري روشهاي غلط و سوءاستفاده
و ارتكاب جرم در اين زمينه است.»
-----------------------------------------------------------------------------
هويت جنسي زنان چگونه شكل ميگيرد؟
دكتر شيرين ميرزازاده
گفتوگوبادكتر عفتالسادات مرقاتي خويي، متخصص رفتارشناسي
جنسي(سكسولوژيست)
امروزه نقش فرهنگ اجتماعي بر امور جنسي افراد جامعه، بخصوص در ميان
زنان، انكارناپذير است. بسياري از مفاهيم سلامتي زنان به فرهنگ و عوامل
اجتماعي وابسته است. مثال زندة اين گفته بيماري ايدز و عفونتهايي است
كه از طريق تماس جنسي منتقل ميشوند. اما فرهنگ چگونه ميتواند بر
شكلگيري هويت جنسي و ادراك جنسي در دوران كودكي تأثيرگذار باشد؟
دكتر عفتالسادات مرقاتي خويي، دانشآموخته رفتارشناسي جنسي
(سكسولوژيست) استراليا، در اين گفتوگو، به تأثير فرهنگ حاكم بر
خانوادهها در اين تعامل اشاره ميكند. او در شمارههاي آتي، در
گفتوگو با زنان به شكلگيري هويت جنسي در دوران نوجواني، بلوغ و نيز
سالمندي خواهد پرداخت.
ý خانم دكتر، شما فرهنگ و عوامل اجتماعي را در شكلگيري مفاهيم و
ادراكات جنسي، بخصوص در ميان زنان، تا چه اندازه تأثيرگذار ميدانيد؟
ناديده گرفتن اين متغيرها سلامت جنسي زنان را به خطر نمياندازد؟
○ به نام خدايي که زن و مرد را آفريد تا در کنار همديگر به سکون و
آرامش برسند.
به عقيدة بيشتر نظريهپردازان، امور جنسي و مفاهيم مرتبط با آنها
پديدههايي مستقل يا صرفاً محصول فشارهاي موجود در جامعة انسانها
نيستند، بلکه جامعه در ساختار و شکلگيري آنها كاملاً مؤثر است.*
جامعهشناسان اثبات كردهاند كه ميان امور جنسي؛ قوميت و تنوع فرهنگي
ارتباط تنگاتنگي وجود دارد. اما بهنظر ميرسد آن بخش از اين تفكر كه
به سلامت جنسي زنان مربوط ميشود بهدرستي بررسي نشده است. به محض طرح
مسائل جنسي، فوراً بيماريهاي مربوط به امور جنسي مثلاً ايدزو
عفونتهايي كه از طريق تماس جنسي منتقل ميشوند، يا مشكلاتي مانند
ايمپوتنسي (ناتواني جنسي) و انزال زودرس تداعي ميشود. طبيعي است نحوة
درك افراد از مسائل و مشكلات جنسي بر الگوي مراجعة آنها به مركز طبي و
دريافت خدمات بهداشتي تأثيرگذار است. همين الگوها شيوههاي درماني را
هم تا حدودي متأثر ميكند. بهنظر من، در كشورمان الگوهاي مددجويي براي
مشكلات جنسي تعريفشده نيستند. بهنظر ميرسد كمك خواستن براي حل
مشكلات جنسي از الگوي اجتماعي خاصي پيروي ميكند، مانند اولويت دادن به
حفظ آبروي اجتماعي بر سلامت جنسي.
ý منظورتان از الگوي اجتماعي «اولويت آبروي اجتماعي» چيست؟
○ البته اين فقط يكي از الگوهاي تأثيرگذار بر نحوة مددجويي مردم در
مسائل جنسي است. از آنجايي که صحبت کردن در مورد مسائل جنسي هميشه با
شرم و حيا همراه بوده، اگر فردي انحراف جنسي يا مشكلي داشته باشد و
بخواهد با پزشكي مشورت كند، بيشتر از سلامت خود به اين فكر ميكند كه
آبرويش در جامعه به خطر ميافتد. اين موضوع باعث ميشود كه او نتواند
بهموقع از متخصص كمك بگيرد. طبيعي است اينگونه فرهنگ اشاعة
پنهانكاري را به دنبال دارد. بايد پذيرفت كه قالب فرهنگي موضوعات
جنسي در جامعة ما رفتارهاي مددجويانة مردم، بخصوص زنان و دخترانمان، را
در مورد مشكلات جنسي بهشدت تحت تأثير قرار داده است. در بعضي جوامع،
فرهنگ و تعاملات اجتماعي رفتارهاي جنسي را در قالب خاص براي افراد
تعريف ميكند و دستورالعمل خاصي براي زندگي جنسي روزمرة آنها تعيين
ميكند.
ý به تفاوت ميان نحوة ادراك افراد با فرهنگهاي متفاوت از امور جنسي
اشاره كرديد. اين تفاوت در ميان افراد يك جامعه هم ديده ميشود؟
○ بله، زندگي هر فرد بهتنهايي تحت تأثير عوامل گوناگوني است و همين
باعث تفاوت خواهد بود. پس نميتوان براي زندگي جنسي افراد يك جامعه
فرمولي واحد تعريف كرد. اگر كمي عميق به موضوع نگاه كنيم، آن را بهتر
درك خواهيم كرد.
ý اگر ممكن است از دوران کودکي شروع کنيد. رشد هويت جنسي کودکان چگونه
و چه زماني شکل ميگيرد؟
○ از من زياد سؤال ميشود که آيا مسائل جنسي براي کودکان هم مطرح است؟
چون بعضيها کودكان را موجودات بري از رفتارهاي جنسي ميدانند. تکامل
جنسي حتي از دوران جنيني شروع شده و فرهنگ هم عامل اصلي در چگونگي
شكلگيري آن است.
ý چه عوامل ديگري در شكلگيري هويت جنسي در دوران كودكي مؤثر است؟
○ امروزه بر تأثير خانواده و جامعه بيشتر از عوامل جسمي تأکيد ميشود.
طبق يافتههاي من در تحقيقاتم، مسئوليتهاي تعيينشده براي پدر و مادر
در خانواده، چه در ساختار پدرسالار و چه در ساختار مادرسالار، بر هويت
جنسيتي كودك تأثير بسيار دارد. مثلاً در خانوادة پدرسالار، پسر از همان
كودكي ياد ميگيرد كه مدام قدرت خود را تقويت كند و به نمايش بگذارد و
خارج از خانه فعاليت داشته باشد. دختر هم مدام كارهاي مادر را در خانه
تقليد ميكند و فضاي محدود خانه را حوزة فعاليتش ميداند. به عبارتي،
جامعه با قضاوت خود دربارة ويژگي جسمي، نقش جنسيتي کودک را تعيين و او
را به جامعه پسر يا دختر معرفي ميکند و فرد ناچار از پذيرش آن نقش
است.
با علم به اينکه هويت جنسي و هويت جنسيتي دو مفهوم جداگانه است، امروزه
اعتقاد بر اين است که شکلگيري هويت جنسي اساساً در دورة بلوغ کامل
ميشود؛ زماني که محيط و جامعه بهگونهاي متفاوت با او رفتار ميکند.
دو تجربة بارز در دوران کودکي تا بلوغ بر هويت جنسي مؤثر است: اول،
شيوة برخورد با نامگذاري رفتارهاي کودک، بهويژه عکسالعمل بزرگسالان
به رفتارهايي که جنسي تلقي ميشوند. دوم، هويت جنسيتي مبتني بر
تصميمگيري اجتماعي مبني بر مذکر يا مؤنث بودن کودک. البته بعضي از
نظريهپردازان بر تأثير ساختار شخصيتي کودک در ادراک جنسي وي نيز تأکيد
دارند و بعضي ديگر بر يادگيري اجتماعي تأکيد ميکنند. در جوامع با قيود
و ملاحظات جنسي، هويت جنسي ارتباط مستقيم با هويت و نقش جنسيتي کودک
دارد و هرگونه تفاوت بين اين دو هويت انحراف و بيماري محسوب ميشود.
تأييد اين موضوع بخشي از يافتههاي من است که ساختار هويت جنسي زنان
شرکتکننده در مطالعه تعريفي مستقل از مفاهيم جنسي را ارائه نميدهد.
اين پديده براي زن فقط طي عمل جنسي با حضور مرد معنا پيدا ميکند. اگر
دقت کنيم در صورت حضور نداشتن مرد در زندگي زن، نقش جنسي آن زن فراموش
خواهد شد. درحاليکه رفتار جنسي بخشي از هويت زن است، مستقل از هرگونه
واسطه. من اين را با عنوان نظرية «خودفراموشي جنسي» (sex-negation
self-) بهعنوان شاخهاي از ادراک جنسي اين زنان ارائه دادهام. اگر
مايل بوديد دربارة اين موضوع مفصلاً در فرصت ديگر بحث ميکنيم.
ý شخصيت خود كودك چگونه در درك جنسي او مؤثر است؟
○ بسياري از شركتكنندگان در تحقيق من معتقد بودند كه يك دختر ذاتاً
دختر به دنيا ميآيد، بنابراين شخصيتش هم شخصيت دختر است. در بحثهاي
بعدي اشاره خواهم كرد كه اين تفکر چه تأثيري در درك و تجربههاي جنسي
آنان در دوران نوجواني و ارتباط با جنس مخالف گذاشته بود.
ý كودكان چگونه مفاهيم جنسي را از همسالانشان ياد ميگيرند؟
○ خانوادهها نبايد اين موضوع را ناديده بگيرند كه كودكان با كنجكاوي
مفاهيم دريافتي از بزرگسالان را با دوستان و همسالانشان در ميان
ميگذارند و تعبير و تفسير ميکنند كه اغلب اوقات هم مفاهيم بهغلط ياد
گرفته ميشود. البته اين جمله به اين معنا نيست كه مادران بايد بهوضوح
مسائل جنسي را به دختران كوچك خود آموزش دهند، بلكه هشداري است كه
بدانند جداسازي آگاهانة كودكان از جمع بزرگسالان آنها را دچار کنجکاوي،
سردرگمي و گيجي در هويت جنسيشان خواهد كرد. درست نيست که آگاهي جنسي
کودکانمان را به فطرت و تجربههاي دوران بزرگساليشان موکول کنيم.
منظورم در اينجا از مسائل جنسي موضوعات سادهاي مثل قاعدگي، قسمتهايي
از بدن با مفهوم جنسي و يا مثلاً لباسهاي زير زنانه است. بسياري از
مادران كودكانشان را از اين مباحث دور نگه ميدارند با تصور اينكه نكند
به خطر بيفتند.
ý چطور ممكن است به خطر بيفتند؟
○ متأسفانه باورهاي غلطي در فرهنگ ما وجود دارد. خانوادهها با پيروي
از اين دستورالعملهاي فرهنگي، در رشد شناختي و تكامل جنسي كودكان
دخالت ميكنند و ناخواسته شِماي جنسيتي كودكانشان را عوض ميكنند.
ادراكات جنسي در طول زندگي انسانها اتفاق ميافتد. اجازه بدهيد مثال
بزنم. فرض كنيد شما مفهومي مثل دزدي را با باز كردن مخفيانة كيف ديگران
به كودكي سه ساله ياد بدهيد. اگر چند روز بعد، از او بخواهيد كه اين
كار را برايتان معني كند، خواهد گفت دزدي. اگر در چهل سالگي هم چنين
توضيحي را بخواهيد، خواهد گفت دزدي. اما در مورد مفاهيم جنسي چنين
نيست. مفاهيم جنسي در طول زندگي فرد ـ متأثر از عوامل مختلف ـ متناسب
با رشد و تكامل او شكل ميگيرند. بنابراين مراحل رشد و تكامل جنسي در
دوران كودكي كاملاً با دوران نوجواني و بزرگسالي متفاوت است. با يك
مثال ميخواهم خوانندگاني را كه در مورد رفتارهاي جنسي كودكان حساسيت
خاص دارند متوجه اين حقيقت بكنم كه درك مفاهيم جنسي در هر مرحله از
زندگي با تجربه ميسر است. براي كودكي سه ساله تجربة قاعدگي غيرممكن
است. در شرايط عادي، در نتيجة مواجهة كودك با پديدههاي جنسيِ
بيارتباط با رشد و تكاملِ شناختي، خطري متوجه او نخواهد شد. لذا تصور
نشود كه با دادن اطلاعات غيرواقعي به كودك او را از بهاصطلاح خطر مصون
نگه داشتهايم! پاسخ صحيح به كنجكاويهاي كودك در مواردي كه براي من و
شما مفهوم جنسي دارد براي او خطر محسوب نميشود، چون درکي از آن مفاهيم
ندارد. البته اين به اين معني نيست که خانوادهها، بدون ملاحظه و
هوشياري، کودک را در معرض مباحث و مناظر جنسي قرار دهند. بايد تذكر
بدهم كه اگر كودكان در معرض صحنههاي جنسي قرار بگيرند يا آزار جنسي
ببينند، بيشك آسيبهاي جدي خواهند ديد.
ý بهنظر شما، بايد به كودكانمان اجازه بدهيم كه آگاهي و هوشياري جنسي
داشته باشند؟
○ باورها و ساختار فرهنگي بيشتر گروهها در ايران هرگونه هوشياري جنسي
را در كودكان نفي ميكند. زيرا تصور بر آن است كه باعث بيدار شدن زودرس
جنسي كودكان ميشود. يكي از نظريههاي مطرح در زمينة نقش آگاهي جنسي در
تكامل جنسي كودكان يادگيري و رشد اجتماعي است. نظرية ديگر، خلاقيت در
كودكان است. باور بر اين است كه اگر كودكان هوشياري جنسي داشته باشند،
مسائل جنسي را ياد ميگيرند و اين دانستهها آنها را به خيالپردازي
واميدارد و نهايتاً بهدنبال تجربه خواهند رفت. چنين تفکري هوشياري
جنسي در كودكان را بسيار خطرناك ميداند. نظرية ديگر، افكار جنسي و
پنداشت بدني است. مثلاً اگر كودكي در جمع بزرگسالان دربارة امور جنسي
حرفي بشنود، در تنهايي خود به آنها فكر ميكند و در نتيجه افكار منفي
به مغزش هجوم ميآورد. او در ادامه افكار منفي را روي بدنش متصور
ميشود. اعتقاد بر اين است كه افكار جنسي و تصورات جنسي چرخهاي را
ميسازند كه يكديگر را تقويت ميكنند. اما من معتقدم كه زندگي جنسي
انسان بر مبناي يادگيري اجتماعي و تجربههاي فردي پيش ميرود و نه بر
مبناي خلاقيت و روياپردازي. اگر كودكان ما در معرض صحنههاي جنسي قرار
نگيرند و آموزشهايي كه به آنها داده ميشود متناسب با رشد و تكامل
شناختي و جسمي كودك باشد، تصورات ذهني ما بزرگسالان در قالب فكري جنسي
كودكان جا نميگيرد. موضوعي كه بيش از همه كودكان مؤنث در مورد آن
خيالپردازي ميكنند شايد مادر شدن و بارداري است ـ چيزي كه در بافت
فرهنگيشان بر آن تأكيد بيشتري ميشود. بهنظر من، اگر كودكي تصور بكند
كه كودكي در شكم دارد و آنكه اين كودك از كجا خارج ميشود، براي وي فقط
معنا و مصداق جسمي دارد نه جنسي. آيا واژن براي ما بزرگسالان و كودكان
مفهوم يكساني دارد؟ نه، ممكن نيست، مگر، همانطور كه پيشتر گفتم، كودك
تجربة آزار جنسي داشته باشد. اندامهاي تناسلي براي كودك نه مفهوم جنسي
بلکه شناختيـتکاملي دارد. درحاليكه اين واژهها براي ما بزرگسالان
مفهوم جنسي دارد.
ý اين طرز فكر كه كودك موجودي بيگناه و مانند پارچهاي سفيد و بدون لك
است كه فكر كردن به مسائل جنسي او را گناهآلود ميكند چقدر صحيح است؟
○ چنين تفكري بين افراد نشان ميدهد كه آنها پرداختن به موضوعات جنسي
را گناه ميدانند و به مفهوم آلايندة پاكيها به آن نگاه ميكنند.
طبيعي است كه اگر فكر كردن به موضوعات جنسي گناه قلمداد شود، هيچ
بيگناهي، چه در دوران كودكي، چه نوجواني و حتي بزرگسالي حاضر نخواهد
شد به گناه آلوده شود. بيشتر افراد صحبت دربارة مسائل جنسي را گناه
تلقي ميكنند زيرا از كودكي چنين تفكري به آنها القا شده است. طبق
يافتههاي تحقيق من، آموزش جنسي كودكان در ساختار فرهنگي بعضي از ما
جايي ندارد و نميپذيريم كه افكار جنسي آنها از ويژگيهاي رشد و تكامل
دوران كودكي است. ما بايد بتوانيم رشد و تكامل كودكانمان را به مسير
طبيعي سوق دهيم.
ý كودك در چه زماني جنسش را درك ميكند؟
○ عوامل بسياري تعيينكننده است، ازجمله ويژگيهاي رشدي کودک، بستر
خانواده و محيط. بعضي بر يادگيري در محيط مانند نظرية شِماي جنسيتي و
بعضي بر تأثير هورمونها اشاره دارند. اين رشد شناختي در ضمير
ناخودآگاه كودك اتفاق ميافتد که در جامعه با آموزههاي فرهنگي جهت و
سو پيدا ميکند. «من زن» يا «من مرد» معمولاً بعد از بلوغ شکل ميگيرد.
اهميت گفتة من در اين موضوع است كه اگر آگاهانه يا ناآگاهانه جلو رشد و
تكامل جنسي كودك را بگيريم، تئوري شِماي جنسيتي كودك را مختل کردهايم.
مسلماً دختربچهها يا پسربچهها تجربههايي در طول زندگي کسب ميکنند
كه به تمايز جنسي آنها كمك ميكند مانند جستوجو براي شناسايي آلت
تناسلي همبازي خود در سهـچهار سالگي و يا بازي کردن نقش پدر و مادر.
اگر جلو اين تجربههاي طبيعي گرفته شود، در ايجاد شماي جنسيتي و در
نتيجه شكلگيري هويت جنسي اشكال ايجاد ميشود.
ý تفكر ترجيح كودك پسر بر دختر كه در برخي از خانوادهها حكمفرماست چه
تأثيري بر درك جنسي دختر در بزرگسالي دارد؟
○ اثر زيادي دارد. يافتههاي من نشان داده كه بعضي از زنان ويژگيهاي
رفتاري مردانه پيدا کردند، اکثراً بيعلاقگي به جنس مرد را نشان
ميدادند و بعضي در زندگي جنسيشان غيرفعال بودند، زيرا خودشان را
زيرمجموعهاي از جنس مرد يا برآمده از جنس مرد ميدانستند. بارزترين
اثر در زنان اين بود که در روابط جنسي تفكر «مردمحوري» را نهادينه کرده
بودند. اين تفكر با «مردسالاري» متفاوت است که در فرصتهاي آتي بحث
خواهيم کرد. بنابراين در خانوادههايي كه جنس پسر را ترجيح ميدهند،
اين رفتارشان خودپنداري جنسي كودكان دختر را متأثر ميکند.
ý بهنظر شما، الگوي تعريفشدهاي براي ساختار هويت جنسي درجوامع
ايراني وجود دارد؟
○ مطالعات من الگوي خاص فرهنگي براي مديريت رفتارهاي جنسي كودكان نشان
نميدهد غير از باورهايي که به قرنها قبل برميگردد که اشاره شد:
کودکان بيگناهاند و بايد از موضوعات جنسي دور نگه داشته شوند؛ براي
پيشگيري از هوشياري جنسي زودرس، کودکان نبايد آگاه شوند و از اين قبيل
نظرها که امروزه مورد قبول متخصصان نيست. ببينيد اين واقعيتي است که
كودكان پديدههاي جنسي خود را که در مسير رشد و تکاملشان بهوقوع
ميپيوندد تعبير و تفسير ميكنند و بر مبناي كدهاي فرهنگي، نقشها و
رفتارهاي مشاهدهشده و نحوة مديريت والدين خود اين تعبير و تفسيرها را
به عرصة تجربه ميگذارند. يعني ما چه بخواهيم چه نخواهيم، كودكان رشد
جنسي خود را خواهند داشت و كسي نميتواند اين روند را متوقف كند. سرپوش
گذاشتن روي مفاهيم جنسي و تعريف نكردن الگوهاي صحيح فرهنگي باعث ميشود
كه آنها اين رفتارها را بهغلط تعبير و تفسير و در نهايت به غلط تجربه
كنند که گاهي عوارض جبرانناپذير بهجا ميگذارد که نهتنها خود فرد
بلکه سلامت جامعه را به خطر مياندازد.
كودكان در جامعه، خانواده و مدرسه دربارة جنس و مسائل جنسي آگاهي
خواهند يافت. آنها در تعامل با همسالان خود نقشهاي جنسي را به اجرا
ميگذارند. افراد مؤثر در اين آگاهي جنسي در درجة اول والديناند. با
كمال تأسف بهنظر ميرسد که در جامعة ما والدين كمترين نقش را در آموزش
جنسي كودكانشان دارند. درحاليکه محققان ثابت کردهاند والدين اولين
آموزگاران مفاهيم جنسي کودکانشان هستند. معلمان افراد ديگري هستند كه
در الگوپذيري كودكان بسيار مؤثرند.
ý درك ناكافي جنسي در دوران كودكي چه مشكلاتي را در آيندة فرد ايجاد
ميكند؟
○ يادگيري غيراصولي و نادرست مسائل جنسي در كودكي باعث ايجاد باورهاي
غلط و تصورات مخدوش جنسي در فرد ميشود و در زندگي جنسي او عواقب منفي
دارد. اختلال در درك جنسي يك دختربچه از بدن خود و ماهيت جنسياش در
تعاملات بينفرديـاجتماعي او در مراحل بعدي زندگي كاملاً مؤثر است.
درك ذهني كودك از مؤنث بودن بهعنوان نماد زيبايي که ميتواند محرک
جنسي مردان باشد، موجودي فريبگر يا موجود جنسي آسيبپذيري که هميشه در
خطر تهاجمات جنسي است باعث خودپنداري منفي، احساس ناخوشايند دربارة
اندامهاي جنسي زنانه و مهار كردن احساسات زنانه و حتي جنسي در مراحل
بعدي خواهد شد. اين افراد اغلب در بزرگسالي و در ارتباط با جنس مخالف و
تماس بدنيـجنسي احساس ناامني و ناراحتي خواهند كرد. نتايجِ خلأ
الگوهاي صحيح فرهنگي در سطح جامعه تبعيضهاي جنسيتي و معضلاتي نظير
خشونت با زنان، و آزار و تجاوز جنسي است. مثلاً فرض كنيد كه با پديدة
طبيعي رشد پستان يک دختر در سنين بلوغ برخورد صحيحي نشود. نتيجة چنين
برخوردي شكلگيري تصورات بدني غلط و شرمآوري است كه در آينده مشكلات
زيادي براي او ايجاد ميكند، مثلاً اگر در خيابان با تهاجم و آزار
روبهرو شود، چون «پستان» را ارگاني شرمآور ميداند، صحبت دربارة آن
برايش خجالتآور است و اين موضوع را هرگز گزارش نخواهد داد. خانمهايي
به من مراجعه ميكنند كه مورد آزار يا تجاوز جنسي قرار گرفتهاند ولي
وقتي از آنها ميپرسم چرا اقدامي نکردند، بحث آبروي اجتماعي را پيش
ميكشند.
ý آبروي اجتماعي؟
○ اجازه بدهيد موضوع را بيشتر باز كنم. در فرهنگ ما به اين زن از دوران
كودكي القا شده است كه بايد خودش را مسبب اين آسيب اجتماعي بداند. يعني
اگر او دختر نبود و «پستان» نداشت، به خيابان نميآمد و آن مهاجم هرگز
هوس تهاجم به سرش نميزد. چنين پنداشتي از بدن و اندام زنانه مسلماً
ريشه در دوران كودكي دارد.
ý آموزشهاي جنسي دوران كودكي چگونه بايد باشد؟
○ اجازه ميخواهم که در جلسهاي جداگانه در اين باره مفصل صحبت كنم.
بهاجمال ميگويم كه آموزشهاي جنسي بايد مبتني بر تكامل فرد و ساختار
فرهنگي جامعه باشد. اين آموزشها در دوران كودكي بايد جامع و قابل درك
باشد. باورهاي غلط بايد كنار گذاشته شود و باورهاي صحيح تقويت شود تا
بتوان آرامآرام آموزش جنسي درستي به خانوادهها و جامعه داد. بايد
بپذيريم که باورهاي فرهنگي غلط دربارة کودکان،که آنان موجوداتي
غيرجنسياند، باعث شده كه بسياري از كودكان ما از لحاظ رشد و تكامل
جنسي وضعيت مطلوبي نداشته باشند. در پايان به خوانندگان عزيز پيشنهاد
ميكنم، با گرفتن اطلاعات از منابع آگاه، به كودكانشان كمك كنند تا
مسير طبيعي رشد و تكامل جنسي را طي كنند. اين باعث ميشود آنها در
بزرگسالي زندگي جنسي سالم و بهينه داشته باشند.
* Gagnon & Simon,1973, Sexual Conduct: the social sources of human
....
---------------------------------------------
مشاجره محترمانه زن با شوهر ، برای سلامت زن خوب است
تغذيه صحيح در دوران شيردهي ، فواید شیر مادر برای کودک
حضور و فعالیت اجتماعی زنان ، رنگ صورتی برای دختر ها
خواص دارویی عسل ، مادران مطالعه نمایند
دانستني هاي مفيد وتغذیه در دوران بارداري