چرا معلمان فرسوده می شوند؟،مدارس ضد استرس کدامند،چگونه استرس مدرسه را کم کنیم،روشهای غلبه بر استرس معلم،شیوه های کاهش استرس معلمان،غلبه بر استرس شغلی کارکنان آموزش و پرورش،برخورد با استرس،رابطه خستگی و استرس معلمان
معلم،دانش آموزان،افزايش روحيه كاركنان،فشار روانی معلمان،استرس معلمان،استرس فرهنگیان،مدرسه،شخصیت نوروتیک،جو حمایتی،افزايش روحيه معلمان مدارس،کارکنان آموزش و پرورش،حمايت از همكاران در مدرسه کلمات کلیدیkeywords:
www.zibaweb.com
زیبا وب ،سایت مفید برای
خانواده های
ایرانی
گرد آوری حمید رضا ترکمندی سایت زیباوب
علل فشار روانی معلمان
تحليل قواي رواني معلم سه عامل اساسي دارد:
www.zibaweb.com
اشخاصي كه عوامل بيروني بر
آنها كنترل دارند
احتمالاً به 10 پرسش زير پاسخ مثبت ميدهند:
- آيا فكر ميكنيد اغلب
اتفاقهاي مهم زندگيتان شانسي هستند؟
-
آيا فكر ميكنيد افراد زيادي وجود
ندارند كه بتوانند در مسائلي كه بر آنها اثر ميگذارد تغيير
ايجاد كنند؟
-
آيا فكر ميكنيد به دست آوردن شغل خوب اساساً شانسي است؟
-
آيا فكر ميكنيد
مردم نميتوانند تأثير چنداني در تصميمات دولت داشته باشند؟
-
آيا فكر ميكنيد
نمره دانشآموزان، ربطي به تلاش آنها ندارد؟
-
آيا فكر ميكنيد هر
چه تلاش ميكنيد، نميتوانيد بعضي افراد را وادار كنيد تا شما
را دوست بدارند؟
-
آيا فكر ميكنيد هر اتفاقي كه قرار است رخ دهد، رخ
ميدهد؟
-
آيا فكر ميكنيد بيشتر تصميمات زندگي را بايد با شير يا خط،
گرفت؟
-
آيا فكر ميكنيد نميتوانيد بر روند زندگيتان كنترل داشته باشيد؟
ü آيا فكر ميكنيد نمرههاي امتحاني گاه خيلي غير
منصفانه هستند؟
روشي
آرمشبخش دارند.
از قبول كار زياد خودداري
ميكنند
معتقدند
كه ميتوانند به طرز موثري با مشكلات خود مواجه
شوند.
كارهايي كه مدارس ميتوانند براي به حداقل رساندن استرس انجام دهند
همانطور كه معلمان ميتوانند براي
كاهش استرس خود، به عملكردهايي خاص
اقدام كنند، مديران مدارس هم ميتوانند براي تضمين اينكه
ميزان استرس كاركنان در حد
نازلي باقي بماند، كارهاي بسياري انجام دهند. «كميته مشورتي
خدمات آموزشي» در سال 1998،
تعدادي از حيطههاي نقش مديران را در كاهش استرس معلمان، اينگونه مشخص ساخته
است.
ـ حل مسئله به صورت گروهي
ـ ايجاد و رشد فرهنگ حمايتگرانه
ـ
مطلعسازي و آموزش
ـ خدمات بهداشت حرفهاي
ـ طرحهاي كمك به كاركنان
در
سال 1988، اداره آموزش بهداشت
Health Education Authority توصيههاي زير را براي
كاهش استرس معلمان ارائه كرد:
ـ تدوين تعاريف روشن از شغل
كه به دور از ابهام
باشد.
ـ فراهم ساختن برنامههاي
معارفه براي كارمندان جديد و معلمان با تجربه كه
به مدارج شغلي بالاتر ارتقا يافتهاند.
ـ تدارك ديدن روشهاي
ثمربخشي براي
انتخاب معلمان.
ـ فراهم كردن امكان رشد
مستمر براي كاركنان.
ـ بهبود محيط
كار از نظر فيزيكي، براي مثال كاهش ميزان سر و صدا.
ـ تشويق هر مدرسه براي
خودگرداني تمام و كمال، و برنامهريزيهاي خاص براي كاهش
استرس و در صورت لزوم،
استفاده از رهنمودهاي شخصي متبحر.
ـ بررسي و مشخص كردن نقش
مسئولان آموزش محلي
با هدف كاهش دادن تعللها و درماندگيهاي ناشي از نامشخص بودن
نقشها،
كاغذبازيهاي غير ضروري و بهبود هماهنگي بين مسئولان و مدارس.
مدرسه سالم
يك
روش خوب براي درك چگونگي كمك به معلمان به منظور كاهش
استرس در آنها، اين است كه
ببينيم از نظر آنان ويژگيهاي يك مدرسه سالم در چيست.
اين ويژگيها به قرار زير
است:
ـ بين همكاران ارتباط خوبي
وجود دارد.
ـحس تشريك مساعي قدرتمندي
وجود دارد.
ـتصميمگيري مديران بر مبناي مشورت
است.
ـ در زمينه ارزشها و ضوابط
اصلي، توافق عام وجود دارد.
ـ تمام خط
مشيهاي مدرسه بجاست.
ـ نقشها و انتظارات از هر
كس، به روشني تعريف
شدهاند.
ـ معلمان بازخورد مثبت
ميگيرند و از آنها تمجيد ميشود.
ـ از
معلمان، با منابع و امكانات خوبي حمايت ميشود.
ـ از كاركنان براي حل
مشكلاتشان، حمايت ميشود.
ـ پيروي از خط مشيها و
روشها آسان است.
ـ
كاغذبازيها و كارهاي دفتري به حداقل رسانده شده است.
ـ وظايف اضافي، هماهنگ
با مهارتهاي معلمان تنظيم ميشود.
ـ محيط ساختمان، براي كار،
خوشايند است.
ـ مديران ارشد از
طرحريزيهاي پيشاپيش، به خوبي استفاده ميكنند.
ـ در
زمينه انتصاب كاركنان و پيشرفت شغلي، رهنمودهاي لازم
ارائه ميشود.
همچنين
ميلز (1990) در بحث از «مدرسه خود را ضد استرس كنيد».
مدرسه ايدهآل را داراي 10
ويژگي زير توصيف كرده است:
ـمقاصد واهداف روشن
ـ نظام ارتباط
عالي
رويكردي منطقي و عملي درباره زمان،
وقت مقرر، و ميزان كار
ـ محيط
خوشايند براي كار
ـ پايين بودن ميزان بيماري و غيبت
ـروحيه و انگيزه
بالاwww.zibaweb.com
ـتصوير ذهني خوب در جامعه
ـكار گروهي با ثبات و ثمربخش
ـ احساس
تعلق و پيوند ميان كاركنان و دانشآموزان
ـ تعارضهاي اندك بين افراد.
تمام
اتحاديههاي معلمان teacher
unions گزارشهايي درباره استرس انتشار داده و
مشكلات آنها را
تحليل كردهاند. همچنين درباره اينكه مدارس چگونه ميتوانند به كاهش استرس
كمك كنند، رهنمودهايي عرضه داشتهاند..
در تعدادي از اين رهنمودها، بر ويژگيهاي بهداشت سازماني براي كمك به مدارس در ايجاد محيط كاري بهتر براي معلمان، تأكيد شده است. يك نمونه خوب در اين باره گزارش اتحاديه ملي معلمان (NUT) در سال 1990است كه طراحي عملي براي بهداشت سازماني ارائه كرده كه ميتواند برنامهاي ثمربخش در كاهش استرس معلمان، فراهم آورد. اين طرح عملي،
به سه حيطه اصلي مربوط ميشود:
محيط كار
حل مسئله و
محيط اجتماعي
محيط مناسب براي رشد.
طرح عملي
NUT به شرح زير است:
1ـ
محيط كار
در اين بخش، درباره موقعيت پيش روي
معلمان، در حالي كه آنها تلاش ميكنند
كارشان را انجام دهند، بحث ميشود. نيازهاي مشخص شده مربوط به
اين حيطه عبارتند
از:
- شغلها را چنان طرح
كنيد و وظايف را به نحوي به كاركنان اختصاص دهيد
كه با مهارتهاي معلمان هماهنگ باشد.
- فشار زماني را كاهش
دهيد و با آموزش
مديريت زمان آشنا شويد.
- براي آمادهسازي و
نمره دادن فرصت و فراغت
بيشتري به معلمان بدهيد.
- از معلمان و مربيان
كمكي، بيش از پيش كمك
بگيريد.
- محيط فيزيكي تدريس
را بهبود ببخشيد و منابع تدريس بيشتري فراهم
كنيد.
- تعداد كلاسها را
كاهش دهيد.www.zibaweb.com
- در مهار دانشآموزان
آشوبگر، آموزش بهتري فراهم كنيد و در رسيدگي به آنها
حمايت بيشتري اعمال
كنيد.
- در جهت افزايش توافق
در «مقاصد و اهداف» مدرسه، بكوشيد.
2ـ
حل مسئله و محيط اجتماعي
اين بخش به اين موضوع مربوط ميشود
كه كاركنان يك مدرسه
چگونه به صورت گروهي با هم كار كنند تا به مشكلات بپردازند.
نيازهاي مشخص شده مربوط
به اين حيطه عبارتند از:
- توسعه فرهنگ تشريك
مساعي و حمايت
-
فراهم كردن زمان و فرصتهايي براي كاركنان تا همگي در يك زمان،
استراحت كنند.
- بهبود انسجام و
كيفيت محيط اجتماعي
-
رشد تفكر حل
مسئله به صورت گروهي.
- مشروعيت بخشيدن به تفكر
حل مسئله به صورت گروهي با در
نظر گرفتن زماني براي كاركنان تا درباره مشكلاتشان با هم بحث
كنند.
- بهبود ارتباط در
مدرسه
-
فراهم كردن بازخورد بهتر براي معلمان
- درخواست از معلمان
ارشد تا آموختههاي خود را با ميل بيشتري در اختيار ديگران
بگذارند.
3ـ محيط رشد
اين بخش به اين موضوع مربوط ميشود
كه مدارس چگونه
ميتوانند كاركنان خود را، به عنوان هم افراد و هم معلم، رشد دهند. نيازهاي مشخص
شده مربوط به اين حيطه عبارتند از:
- تكوين رشد بهتر
مديريت افراد در
مدارس
-
بهبود روشهايي كه ناظمها و معاونان مدرسه براي رهبري و مديريت
اتخاذ ميكنند.
- تلاش در جهت استفاده
پربسامدتر و بهتر از بازخورد
-
بهبود آموزش مقدماتي و ضمن خدمت ارتباط دادن اين آموزش به نيازهاي واقعي كادر
مهارتهاي ارتباطي و مهار دانشآموزان آشوبگر است.
- جستجو براي فراهم آوردن
تسهيلات بيشتر براي كاركنان مدارس كه شامل خدمات بهداشت
سازماني، مشاوره و امكانات
تفريحي وسيع است.
- تلاش براي بالا بردن
درك جامعه و عموم از
معلمان.
در سال 1998، در گزارش
«كميته مشورتي خدمات آموزشي اظهار شد كه مديران
ارشدي كه در مدارس خطمشي مثبتي را در جهت بهداشت در
كار اتخاذ ميكنند، ميتوانند
تأثير زيادي در كاهش استرس معلمان داشته باشند. اين گزارش مشخص
ميكرد كه مديران
چگونه بايد از طرحهاي عملي براي تخفيف استرسي كه در نتيجه جنبههاي متفاوت فرهنگ
مدرسه ايجاد ميشود،استفاده كنند.
اين جنبهها عبارتند از:
- آموزش
آشنا سازي، و رشد حرفهاي
-
موقعيت كلاس (حجم كار، منابع ارتباط با
دانشآموزان آشوبگر)
- محيط كار از نظر
فيزيكي
-
سازماندهي
مدرسه (روش مديريت، ارتباطات)
- عوامل بيروني (انتظارات سياسي و
اجتماعي)
- مديريت (تقسيم كار، تشكيل گروههاي ساده)
اطلاعات مورد نياز
كارمندان جديد
-
تعريف شغل
شما
-
مسئول مستقيم شما
-
تاريخچه مختصري از مدرسه و
دستاوردهايش
-
نسخهاي چاپي از اطلاعات مربوط به مدرسه
-
اطلاعاتي از ساختمانهاي مدرسه و نقشه آن
-
چگونگي دسترسي به
منابع
-
تشكيلات مدرسه
-
مسئوليتهاي مختلف اعضاي گوناگون
مدرسه
-
فرآيندهاي تصميمگيري و روشهاي مدرسه
-
خطمشيها و
روشهاي كلي مدرسه
-
چگونگي رعايتهاي مذهبي
-
چگونگي ارتباط با
همكاران ديگر
-
نحوه عمل در موارد فوريتهاي پزشكي
-
چگونگي
گذاشتن قرار ملاقات با مربي ارشد
-
چگونگي گزارشها و
سنجشها
- منابع دريافت
اطلاعات و حمايت
-
طرح تشويق
معلم
-
فعاليتهاي مربوط به رشد حرفهاي
نگرانيهاي عملكردي كاركنان
جديد
- چطور با همكاران
جديدم ارتباط برقرار كنم؟
-
چطور با
دانشآموزان جديدم ارتباط برقرار كنم؟
-
آيا برنامه روزانهام را به صورت
ثمربخشي تدوين ميكنم؟
-
آيا وقتم را به طور مناسبي بين كارهاي مختلف
تقسيم ميكنم؟
-
آيا آمادگي دارم كه براي تغيير فعاليتهاي موجود پيشنهاد
بدهم؟
-
از خودم چه تصويري به ديگران نشان ميدهم؟
-
آيا
نيازهايم را به روشني بيان ميكنم؟
-
آيا با افرادي كه به آنها نياز دارم،
تماس برقرار كردهام؟
-
آيا انتظاراتم برآورده ميشود؟
-
آيا
انتظارات ديگران را برآورده ميسازم؟
-
آيا به كمك و راهنمايي نياز
دارم؟
-
آيا از عملكرد، بازخورد مفيدي ميگيرم؟
-
چطور ميتوانم
عملكردم را بهبود ببخشم؟
-
آيا به بهترين نحو از منابع و حمايت كاركنان
استفاده ميكنم؟
-
آيا مسئوليتهاي اصليم را انجام ميدهم؟
-
آيا
كارهاي بيش از اندازهاي بر عهدهام گذاشته خواهد شد؟
در سال 1990، ميلز دوازده
رهنمود ارائه كرده است كه به مديران ارشد كمك ميكند تا
فشار زماني و كار زياد را
بر معلمان كاهش دهند.
- تعيين پيشاپيش مهلت
مقرر براي ارائه
گزارشها.
- اطمينان از اينكه
نحوه ارائه گزارش، واضح ساده و كارآمد
است.
- فراهم آوردن امكان
تصحيح اوراق و آمادهسازي آنها در ساعات
مدرسه.
- اطمينان ازاينكه
رويدادهاي آينده، با فرصت كافي براي آماده شدن
در زمان مناسب مطرح ميشوند.
- اختصاص زماني براي
بحث با دانشآموزان و
همكاران
- اطمينان از اينكه
تمام جلسات ضروري هستند و تعداد و زمان آنها،
رضايتبخش است.
- تعيين يكي از
كاركنان براي تنظيم ميزان كار و نظارت بر
آن.
- در نظر گرفتن وقت
كافي در جدول زماني تا به مقاصد و اهداف آموزشي
دست يابيد.
- به حداقل رساندن
كارهاي دفتري و اداري
- اطمينان
يافتن از اينكه معلمان وقت خود را صرف كارهايي كه
كاركنان دفتري ميتوانند انجام
دهند، نميكنند.
- اختصاص دادن وقت
كافي براي انجام دادن مسئوليتهاي
اداري
-
اختصاص دادن وقت و كارمندان كافي براي كمك به ثبت
پيشرفتها
افزايش روحيه كاركنان اهميت زيادي در كاهش استرس آنان دارد. معلماني كه در مدارسي كار ميكنند كه ميتوانند درك واقعي از هدف و روحيه جمعي روحيه جمعي رشد دهند، خيلي بهتر ميتوانند تقاضاهايي را كه از آنها ميشود، به گونهاي مثبت برآورده سازند مديران مدارس بايد سعي كنند با دادن بازخورد مثبت و تمجيد از كارهايي كه خوب انجام شده است و دادن آگاهي كامل درباره تصميماتي كه برآنها تأثير ميگذارد، روحيه معلمان را تقويت كنند. تدوين خط مشي كلي در موضوعات مهم، ميتواند به ايجاد همرأيي در ميان كاركنان كمك كند و احساس كارگروهي را به وجود آورد. روحيه معلمان با استنباط آنها از اينكه مدرسه، مورد تأييد اهل محل هست نيز، افزايش مييابد. بنابراين بايد اطمينان حاصل شود كه كاركنان از تجليل اهل محل اطلاع يافتهاند و گاه چنين اخباري در جرايد محلي انتشار مييابد.
شاخص ارزشيابي معلم يك نمونه بسيار خوب از رشد است، كه هم ميتواند روحيه معلمان را افزايش دهد و هم ميتواند آن را تضعيف كند. تحقيق در ارزشيابي معلمان نشان داده است كه يكي از فوايد اصلي آن براي كاركناني كه ارزشيابي شدهاند، اين است كه نوعي بازخورد مثبت از عملكردشان دريافت كردهاند در واقع در يك بررسي كه من (كي رياكو، 1995) از تجربه معلمان از ارزشيابي انجام دادم، چندين معلم گزارش كردند كه بعد از سالها كار در مدرسه، اولين بار از طريق ارزشيابي رسمي بوده كه شخص ديگري در مدرسه به آنها گفته است كه كارشان بسيار مهم و ارزشمند بوده است. بسياري از معلمان، همچنين از اينكه فرصتي به دست آورده و توانسته بودند با اين نگرش كه براي رسيدن به نيازهاي مشخص شده، گام مفيدي برداشته شود. از مشكلاتي كه در كار خود با آنها روبهرو بودند و نيازهاي رشد حرفهايشان سخن بگويند، سپاسگزار بودند.www.zibaweb.com
http://www.sadaghat.org/
*****************************
مرتبط:_روشهایی برای کاهش استرس معلمان در کلاس و مدرسه،غلبه بر عصبانیت و اضطراب ، علل استرس معلمان چیست؟
سایرمطالب مرتبط با آموزش و پرورش ،معلمین،مشاوران، کلاس درس
، روش های تدریس و مدیریت