گرايش هاي عرفاني جوانان

 www.zibaweb.com  زیبا وب ،سایت مفید برای خانواده های ایرانی

گرد آوری حمید رضا ترکمندی سایت زیباوب

نگاهي به گرايش هاي عرفاني جوانان

 امروزه با نگاهي به ليست كتاب هاي پرفروش در ايران، مثل كتاب هاي "پائلوكوئيلو"، "كريشنامورتي"، "كارلوس كاستاندا" و ... درمي يابيم كه اقبال و تمايل به نوعي از عرفان مدرن و جديد كه نويد بخش آرامش و تعالي است، رو به افزايش است.

البته بايد گفت كه اين نوع كتاب ها تنها بخشي از رسانه اي است كه مروج اين نوع از عرفان است و اقبال و گرايش به اين نوع از عرفان، خود را در بسياري از رسانه هاي ديداري و شنيداري بازنمايي كرده است.

نگاهي به ريشه، خاستگاه و نوع آموزه هاي معنايي اين نوع عرفان هاي مدرن، بي شك در چرايي اقبال و گرايش به سمت آن ها مؤثر است. در اينجا اين مقدمه لازم است كه در تقسيم بندي مكاتب عرفاني، دو دسته عمده به چشم مي خورد كه مي توان از آن ها به عرفان هاي "شريعت مدار" و عرفان هاي منهاي شريعت" ياد كرد. عرفان هاي شريعت مدار حول محور سه دين اصلي اسلام و مسيحيت و يهود هستند و عرفان هاي منهاي شريعت كه حول و حوش آيين هاي مشرق زمين مانند "هندو"، "بودا"، "ودا"، "شينتو" و ... قرار دارند، آيين هاي بدون چارچوب شريعت به معناي واقعي آن هستند و تنها آموزه هاي خود را در قالب مناسك و آيين و رسوم هاي ويژه اي بازنمايي مي كنند. و بيشتر بر روي مراقبه و تمركز دروني تأكيد دارند.

نكته قابل توجه در اين است كه اگرچه بيشتر اين عرفان ها يا شبه عرفان ها ريشه و خاستگاه شرقي دارند، اما در عصر حاضر در غرب طرفداران بسياري پيدا كرده اند و غربي ها با استفاده از قالب هاي نوين كتاب، شعر، موسيقي و فيلم، آن ها را باز توليد كرده و به كشورهاي ديگر به عنوان يك خوراك معنوي جديد عرضه مي كنند.

در واقع مي توان گفت كه تمايل به اين عرفان ها در جامعه ما پديده اي خودجوش نبوده است، بلكه بيشتر پديده اي است كه از درون جامعه غربي و بر اساس اقتضائات ويژه آن شكل گرفته و به جامعه ما هم سرايت كرده است.
رشد تمايلات معناگرايانه در غرب به عقيده بسياري از انديشمندان ناشي از محوريت يافتن حس گرايي و پوزيتويسم عصر مدرن است كه در مباني معرفت شناختي خود به هيچ منبع شناختي فراتر از ماده قائل نبودند. دلزدگي از اين نوع افراط ها، هر چند باعث شد كه بشر غربي به نداي فطرت خاك گرفته خود پاسخ بگويد و در جستجوي معنا و مفهوم هستي باشد، اما باز هم در تشخيص راه به انحراف رفت. بشر غربي در جستجوي راهي بود كه بتواند به پرسش هاي اساسي زندگي اش پاسخ بگويد و عالم را برايش معنادار كند، اما آنچه كه اين مكاتب عرفاني به او دادند، تنها يك نوع معنويت گرايي زميني است كه به هيچ غايت بالاتري ختم نمي شود. در واقع مي توان گفت كه دنياي مدرن به جاي اين كه در جستجوي معنا باشد به سمت نوعي از تجربه هاي معنوي مثل هيپنوتيزم و يوگا و مديتيشن سوق پيدا كرده است كه در آن فردگرايي افراطي، درون گرايي، و تكيه بر استعدادهاي دروني انسان و اموري از اين قبيل به چشم مي خورد. در اين نوع مكاتب عرفاني، خداوند به موجودي در درون وجود انسان تقليل مي يابد و قابل دسترس مي شود و فرد مريد اين نوع آموزه ها، بايد شديداً درون گرا و انزوا طلب شود تا بتواند خدا را در درون خود حس كند؛ از اين راه مي تواند به آرامش عميقي كه وعده اش را داده اند، برسد.

با نگاهي كلي به آموزه هاي ذكر شده در بالا مي توان دريافت كه مركز ثقل عرفان هاي جديد، ريشه در اساسي ترين محور مدرنيته يعني اومانيسم دارد. به انسان گفته مي شود كه اگر در درون خودت واكاوي كني، انرژي و استعدادي بي حد و حصر مي يابي كه اين انرژي مي تواند آرامش عميق و بي پايان را به ارمغان آورد. در واقع مي توان گفت كه بسياري از اين مكاتب عرفاني بيشتر به نظريه هاي روان شناسي شباهت دارند كه به درون، خود و انسان تأكيد مي كنند.

با يافتن اين سرنخ كه اين مكاتب ريشه اومانيستي دارند مي توان گفت كه نتيجه محتوم اومانيسم، نيهيليسم است و بشري كه در جستجوي معنا به اين وادي رسيده است، بعد از طي مسافتي، خود به پوچ گرايي معرفت شناختي خواهد رسيد. چرا كه اساساً اين مكاتب خود را مقيد به پايه ريزي مباني معرفت شناختي نمي كنند.

در اينجا اشاره مختصر و كوتاهي به نسبت بين عرفان ناب و حقيقي اسلام كه "سهروردي"، "بايزيد"، "حلاج" و ... منادي آن بودند و اين عرفان هاي كاذب، ضروري مي نماياند.www.zibaweb.com

قدما راه هاي رسيدن به حقيقت را سه راه مي دانستند؛ شريعت، فلسفه و عرفان، كه به تناسب هر كدام از اينها روش و منش هر يك براي رسيدن به حقيقت متفاوت است، ولي هدف و مقصد آن ها يكي است. در واقع تفاوت روش ها بستگي به ابزارهاي متفاوت آن ها دارد كه يكي عقل و استدلال است و ديگري كشف و شهود.

در مورد عرفان كه يكي از اين سه راه طريق است، بايد گفت كه عرفان شناخت شهودي پروردگار است كه جز از طريق تهذيب نفس و منهاي باطن ميسر نمي شود. در واقع عرفان هدف نهايي خود را اتحاد با پروردگار مي داند كه عارف در اين راه اتحاد و يكي شدن با پروردگار، از همه تعلقات محدود و شخصي خود دست مي كشد و فاني في الله مي شود. در حقيقت عرفان نويد بخش اين است كه امكان ارتباط مستقيم و حضوري سالك با خدا از طريق شهود و تجربه باطني وجود دارد؛ مشروط به اينكه انضباط روحي و خودسازي و تهذيب جزء لوازم لاينفك آن مي باشد.

همان طور كه در بالا آمد، هر چند كه عرفان به عنوان يك روش خاص امتيازات ويژه اي دارد، از جمله اينكه شناختي كه بوسيله عرفان به دست مي آيد، شناخت حضوري است و نه حصولي؛ اما آفات و آسيب هاي بسياري دارد كه عرفان هاي مدرني كه هيچ شباهتي به عرفان ناب و حقيقي ندارند، به اشتباه افتاده اند و اسم خود را عرفان گذاشته اند؛ و حال اينكه هر حالت بي خودي و خلسه اي حالت كشف و شهود عرفاني نيست. س رود سرابي   

000000000000

خرافات در کمين اعتقادات 

 . خرافات و باورهایی که مردم را به سوی مسائل پوچ و بی اساس می کشد در کشورمان به رشد قابل توجهی رسیده است .

باورهايي از اين دست در برخي نقاط جهان و ايران آن چنان قوي است که اگر روشي غير از آنها اتخاذ شود گويي نظم خلقت به هم ريخته است.
اين مقولات در اغلب نقاط کشور ديده مي شوند اما استانهاي جنوب شرقي ايران در اين زمينه به نوعي پيشتازند و چه بسا هزينه هاي جاني که در اين راه پرداخت مي شود و غيرقابل جبران است.
خبرنگار محاکمه با حضور در روند يکي از باورهاي خرافي گزارشي تهيه کرده است که روايت آن عينا نقل مي شود.
"بيمار يک زن روستايي باردار در يکي از روستاهاي اطراف بوشهر بود که هشتمين ماه بارداري خود را مي گذراند. اين زن دو روز بود که حرف نمي زد يا به سختي صحبت مي کرد. نمي توانست روي پاهاي خود بايستد يا راه برود و هر از گاهي دچار تشنج مي شد.
دوست من که از بستگان اين زن به شمار مي رفت از من خواست که او را همراهي کنم و با موافقت طرفين راهي منزل وي شديم. پس از ورود، ما را به يک اتاق شش تا هفت متري راهنمايي کردند، زن بيمار را که حليمه نام داشت در يک جاجيم دستبافت محلي پيچيده بودند و در حالي که يک قطعه آهن پهن به طول تقريبا 20 سانت زير سر او گذاشته بودند، مثل يک جنازه تقريبا در وسط اتاق خوابانده بودندش و در حالت اغماء به سر مي برد.
در گوشه ديگر اتاق يک کمد تخته اي تقريبا دو متري قرار داشت که مردها هنگام ورود آن سوي کمد مي نشستند و زنها بر بالين بيمار حلقه مي زدند، رفته رفته اطاق پر از زن و مرد شد.
از يک طرف مردها در مورد بيماري زن که گفتم حليمه نام داشت اظهار نظر مي کردند و از طرفي ديگر زنها به دوا و درمان مشغول بودند.
در همين بين يکي از زنها که کودک خردسالي در دامن داشت و جوان هم بود گفت: "همه اش تقصير از خودمان است، وقتي راه مي رويم بسم الله نمي گوييم، هنگامي که آب روي زمين مي ريزيم، صلوات نمي دهيم، در شب با احتياط راه نمي رويم، سر قضا (منظور زن ارواح، جن و انس بود) همه جا هستند وقتي به حمام مي رويم قطعه اي آهن براي پرهيزگاري با خود حمل نمي کنيم، معلوم است که اين بلاها سرمان مي آيد".
هنوز حرف اين زن تمام نشده بود که يک زن کهنسال از راه رسيد. اين زن که نشان مي داد از بستگان حليمه است به حالت هيجان و اضطراب از شوهر حليمه که او را رضا صدا مي کردند پرسيد: رضا نرفتيد کسي که بهره (بهره دار به کسي گفته مي شود که بتواند با ارواح صحبت کند و آنان را آرام کند تا از بدن بيمار بيرون بروند) داشته باشد بياوريد؟
هنوز رضا لب به سخن نگشوده بود که يکي از مردها که به مشهدي کرم معروف بود و در جمع مردها نشسته بود گفت: من رفتم پايين پاهايش نشستم و دست روي پاي او گذاشتم حالش بدتر شد.
با اين بيان مشخص شد که مشهدي کرم از جمله کساني است که بهره دارند. مشهدي کرم در ادامه سخنان خود معتقد بود که جن و انسي که در بدن حليمه هستند از جنس مونث هستند و به همين خاطر بود که حال حليمه بدتر شده بود!
اين زن مجدداً گفت: همسرت را مي آوري تا بر بالين حليمه بنشيند؟. هنوز اين بحث ادامه داشت که يک نفر از مردها سئوال کرد: او را دکتر برده ايد؟ ديگري قبل از اينکه رضا شوهر حليمه سخن بگويد، گفت: "دکتر چه فايده دارد؟ هميشه همين بوده است اگر ارواح بخواهند زنده مي ماند و مي زايد و اگر نخواهند هر تصميمي بگيرند ما راضي هستيم".
اين آقا بر اين عقيده بود که اگر حليمه دکتر برود يا آمپول بزند برايش مضر و خطرناک است و ممکن است ارواح خبيثه او را بيشتر ناراحت سازند.
در حالي که همه سر در گريبان داشتند و نگران حال حليمه بودند، يکي ديگر از مردها که فردي مسن بود و و لنگي دور سرش بسته بود، سکوت را شکست و سئوال کرد: آيا برايش "عزايم" ( جلسه اي که تسخير کنندگان ارواح با چند نفر از همدستان و بيمار جن زده تشکيل مي دهد و از اهل پريون مي خواهد که فرد جن زده را راحت بگذارد!) گرفته ايد؟
پدر حليمه که حدود 50 سال بود و کت سياهي برتن کرده بود و ظاهراً خيلي ناراحت به نظر مي رسيد، گفت: همه کاري کرده ايم از ديروز تا به حال چه کاري که نکرده ايم ؟ رفتيم پيش سيد دعا نوشتيم، ديروز غروب به زيارت شاه جبار رفتيم.
پدر حليمه افزود: در محل قدمگاه شاه جبار که بوديم حالش بهتر شد و چند قدمي راه رفت ولي هر کاري کرديم که در ضريح خوابش ببرد خوابش نبرد.
مادر حليمه که براي جلوگيري از تشنج دخترش پايين پاي حليمه نشسته بود و دو پاي او را سفت گرفته بود دائما از دل آه مي کشيد و به خدا پناه مي برد و حالت منتظري را داشت که هر آن در انتظار حادثه اي است به همين دليل هر کس صحبتي مي کرد به دهان او خيره مي شد و با دقت حرفها را گوش مي داد.
اتاق پر شده بود از زن و مرد به طوري که ديگر جاي نشستن نداشت، دود قليان فضاي اطاق را پر کرده بود به حدي که انسانهاي سالم از اين هواي آلوده رنج مي بردند و حليمه همچنان در بستر خوابيده و به فاصله هر چند ثانيه يک س ک سکه بزرگ مي کرد، گاهي هم حالت تشنجي پيدا مي کرد.
زنها وقتي مي خواستند از حليمه خداحافظي کنند اول از خدا مي خواستند که او را شفا دهد و وقتي برمي خواستند انگشت سبابه خود را که آب دهان خود را روي آن قرار داده بودند به منظور رفع نظر و چشم زخم در دهان بسته حليمه فرو مي بردند.
در حالي که چند ساعتي بيش از شب نگذشته بود، زنان و مردان روستا فوج فوج به عيادت حليمه مي آمدند. اتاق ديگر جاي نشستن نداشت. يکي از جوانها پيشنهاد کرد مردها بهتر است به اتاق ديگري بروند، تعدادي اين پيشنهاد را پذيرفتند تعدادي هم مخالفت کردند.
پدر رضا يکي از مخالفين بود. او نظرش اين بود که کساني که به عيادت مي آيند بايد کنار بستر بيمار بنشينند نه در اتاق ديگر زيرا شگون ندارد!
به ناچار عده‌اي از مردها به اتاق ديگري که کنار اتاق حليمه بود و حدود پنج متر طول داشت هدايت شدند. اين اتاق ظرف مدت کوتاهي پر شد، همه ناراحت بودند و براي بهبودي حال حليمه هر کس پيشنهادي مي داد يکي مي گفت: او را دکتر ببريد. ديگري مي گفت اين کار بسيار خطرناکي است چون اهل پريون بسيار از دوا و دکتر و سوزن بدشان مي آيد. به هر حال شمار عيادت کنندگان حليمه به حدي بود که ما به ناچار منزل رضا را ترک کرديم.
از شوهر حليمه پرسيديم بالاخره دکتر نگفت مريضي حليمه چيست؟ گفت: "مسئله خاصي ندارد و فرزندش در حال رشد است بنيه جسمي او ضعيف شده چند قرص و يک سوزن تقويتي برايش نوشته و گفته تا چند روز بايد استراحت کند اما ديگران با تجويز دکتر مخالف هستند".www.zibaweb.com
در حالي که با رضا خداحافظي مي کرديم، مادر رضا که به سختي راه مي رفت چند قدمي پشت سر ما آمده و از ما تشکر کرد و گفت: نمي دانم چه چيزي به حليمه رسيده که اينطور حالش بد شده است ما هم گفتيم انشاالله خدا شفا مي دهد و خداحافظي کرديم و از حياط رضا بيرون رفتيم".

خرافات تيشه به ريشه باورهاي ديني مي زنند

آنچه که روايت شد، نه رمان بود و نه تخيل بلکه عين واقعيتي بود که حتي يک کلمه در آن اغراق نشده و تنها آنچه ديده و شنيده شد در اين گزارش آمد، واقعيتي که در قرن 21 در ايران اسلامي به خصوص در برخي نقاط جاري و ساري است و متاسفانه اين قبيل خرافات تيشه به ريشه باورهاي ديني مي زنند.
متاسفانه نه تنها در روستاهاي اطراف بوشهر، مردم دچار چنين خرافاتي هستند بلکه در سراسر استان معمولا چنين صحنه هاي چندش آوري وجود دارد. در اين ميان نيز تعدادي به عنوان بهره دار که مي توانند ارواح را به تسخير خود درآورند، دکان و دستکي دارند و کاسبي مي کنند و چه بسا جانهايي که در اين ميان به خطر مي افتد و از دست رفتن آنها به خواست ارواح و پريان و تقدير ... نسبت داده مي شود.
نمونه بارز گرايش مردم استان به خرافات و نيز تبعات شوم آن در مرکز استان به صورت آشکار فعاليت مي کند. مطب يکي از همين آقايان بهره بردار از مطب پزشکان متخصص شلوغتر است و نوبتهاي يک ماهه و چند ماهه به بيماران جن زده داده مي شود.
نکته جالب توجه ديگر اينکه تسخير کنندگان ارواح به راحتي مريضهاي جن زده خود را نمي بينند، بلکه بايد چند نوبت مراجعه کنند و پشت درب مطب بايستند و به او معتقد شوند و از همه پزشکان و مخلوقات روي زمين به جز خدا قطع اميد کنند! تا آنگاه نوبتي به فاصله يک ماه به آنان داده شود.
بعد از پيروزي انقلاب اسلامي تا مدتي دکان و بازار اين قبيل افراد افت کرد، ولي متاسفانه به علت بي توجهي و کم توجهي و نيز جدي نگرفتن موضوع به خصوص در سالهاي اخير، جن گيري و فال بيني و درمان بيماران با پري و جمادات دوباره رايج شد به گونه اي که امروز در استان هر کس کوچکترين بيماري رواني پيدا کرد بلافاصله مي گويند جن زده شده و به دعا نويسهاي محلي و جن گيران روي مي آوردند و با اين توهمات بيمار را رواني تر مي سازند.
متاسفانه بسيار هم مشاهده شده که اين گونه بيماران به علت عدم مراجعه به دکتر يا جان باخته اند يا سربار جامعه شده اند.

برنامه ريزي بيگانگان براي ايجاد انحرافات فکري در ميان مردم خرافاتي

شکي نيست که جن و ارواح قابل نفي نيستند و حتي قرآن کريم به آنها و حضور و زندگيشان اشاره دارد، اما تلقي برخي افراد به خصوص در جوامع کمتر بهره مند و داراي سواد کمتر از اين مقولات درست نيست و امروز مردم برخي مناطق به اين موضوعات دلبستگي دارند و نمي توانندعادت غلط خود را ترک کنند به گونه اي که در روايتي که عنوان شد عيادت از بيمار که فرهنگي اصيل و اسلامي است تبديل به معضلي براي خانواده اين قبيل بيماران شده است که البته خود متوجه آن نيستند.
در اين ميان برنامه ريزي بيگانگان براي بهره برداري از اين موضوع مقوله اي که نبايد از آن غفلت کرد زيرا آنها با توجه به باورهاي خرافي مردم که آن را به حساب فقر و سادگي آنها مي گذارند براي تغيير مذهب، ايجاد انحرافات فکري و ... برنامه ريزي مي کنند.
اينگونه خرافات اگر هيچ اثري بر کل جامعه نگذارند که دارند زيرا جامعه يک کل به هم پيوسته است، دو اثر مهم بر ذهن و افکار مردم هر منطقه دارند، اول اينکه تعدادي ممکن است با ديدن اين قبيل امور به اسلام بدبين شوند يا مسير بي تفاوت طي کنند،‌ دوم اينکه برخي ممکن است معتقد به اين افکار غلط شوند و از حرکت در مسير اسلام ناب بازبمانند.
شکي نيست که سنتهاي خرافي بايد از جامعه اسلامي ما رخت بربندند که اين امر جز با برنامه ريزي جدي فرهنگي و اسلامي از سوي متوليان ميسر نيست.
البته بخش قابل توجهي از سنتهاي خرافي و غلط با کوچکترين برنامه ريزي از سوي خود خانواده ها قابل حذف هستند که البته اين بخش نياز به کار فرهنگي دارد. ن برادران