زیبا وب ، یک سایت مفید برای پسران و دختران ایرانی   www.zibaweb.com

صفحه اصلی سایت زیبا وب Home Zibaweb.com

کلمات کلیدی:زنان،مردان،مشروبات الکلی،آسیب مغزی،ترک الکل،عوارض مصرف الکل،عوارض مشروبات الکلی،شرب خمر،معالجه اعتیاد،افسردگی،بیماری کبد،خطر مرگ،نوشیدن الکل،انواع الکل ها،الکل صنعتی،تخمیر ، نجس بودن،شرعی، مسمومیت،مسکر،متانول،نجاست،حلال شیمیایی،الکحل،مضرات مستی،حجب و حیا،مشروب فروشی،چرا مشروب میخوریم،خوردن مشروب چه مضراتی برای بدن انسان دارد؟دخترانی که مشروب می خورند،زنان مشروب خوار و مشکلات آنها،،خطر مرگ ناشی از الکل

دختران و زنان  در مقابل عوارض مغزي ناشي از مصرف الكل بسيار آسيب پذيرتر از مردان هستند

الکل باید به اندازه طول برزگراه تهران قزوین در بدن شما گردش کند تا ...

سي تي اسکن از مغز بيش از 150 داوطلب نشان داد زناني که به شدت مشروبات الکلي مصرف مي کنند، زودتر و بيشتر از مردان دچار آسيب مغزي مي شوند.

دانشمندان از قبل مظنون بودند که مردها بيش از زن ها در مقابل مشروبات الکلي مقاوم هستند.

تحقيقات تازه اي که در آلمان انجام شده شواهدي در تاييد اين موضوع فراهم مي کند.

تيم پژوهشگران دانشگاه هايدلبرگ يافته هاي خود را در نشريه "اعتياد به الکل" (Alcoholism) چاپ کرده اند.

نيمي از داوطلبان الکلي بودند و در ابتدا و انتهاي دوره مطالعه که براي شش هفته ادامه داشت، به روي کليه آنها اسکن مغزي انجام شد.

کساني که الکلي بودند در اين شش هفته براي معالجه اعتياد کمک دريافت کردند.

محققان با تحليل نتايج اسکن مغزي داوطلبان، شواهد آشکاري از آسيب مغزي در ميان الکلي ها پيدا کردند.

مغز اين دسته از داوطلبان به علت آتروفي يا ضايعات، کوچکتر از سايرين بود.

ضايعات مغزي

ميزان کاهش حجم مغز در مورد زناني که به شدت الکل مصرف مي کردند برابر با مردان الکلي بود، اما در دوره زماني بسيار کوتاه تري بر آنها عارض شد.

کارل مان، سرپرست اين رشته تحقيقات گفت که هرچند مردها عموما بيشتر الکل مي نوشند، اما زن ها احتمالا زودتر به آن معتاد شده و زودتر از آن آسيب مي بينند.

وي گفت ساير اختلالات مربوط به مصرف الکل، مانند ناراحتي قلبي، افسردگي و بيماري کبد، نيز در زنان زودتر از مردان ظاهر شد.

پروفسور مان گفت: "زنان در مقايسه با مردان معمولا در سنين بالاتر به مصرف الکل روي مي آورند، کمتر مي نوشند و برخي ممکن است استدلال کنند که زنان کمتر تحت تاثير الکل قرار مي گيرند.

"اما شواهد حاکي از پيشرفت سريعتر رويدادهايي است که به وابستگي زن ها به الکل منجر مي شود. اين شواهد نشان مي دهد که آثار منفي اعتياد به الکل نيز در زن ها زودتر ظاهر مي شود.

"اين نشان مي دهد که زن ها ممکن است در برابر مصرف مزمن الکل آسيب پذيرتر باشند."

وي گفت به همين دلايل است که شناسايي و درمان استفاده سوء از الکل در زن ها حتي واجب تر است. ( اين مطلب از سايت  b.b.c نقل شده است)

======================

www.zibaweb.com

رابطه نوشيدن الکل با خطر مرگ


پسران و دختران جوان  که الکل مي نوشند، در معرض خطر مرگ قرار دارند

پژوهشي جديد که روي مصرف کنندگان نوشابه هاي الکلي در بريتانيا انجام گرفته، نشان مي دهد که هر چه ميزان مصرف الکل در جوانان بيشتر شود، احتمال مرگ نيز بالا مي رود.

بر اساس نتايج اين پژوهش که در نشريه "برتيش مديکال" آمده است، حتي کساني که الکل را در حد متوسط مصرف مي کنند، نسبت به کساني که اصلا الکل نمي نوشند، بيشتر احتمال دارد که در نتيجه ابتلا به سرطان هاي مختلف مانند سرطان کبد و يا در اثر تصادفات و خشونت ها، جان خود را از دست بدهند.

در گذشته نتايج تحقيقاتي منتشر شد که نشان مي داد مصرف الکل در حد متعادل، سبب پيشگيري از بيماري هاي قلبي مي شود.  ولي پژوهش اخير نشان مي دهد که نتايج مثبت مصرف متعادل الکل تنها در مردان و پس از سن 35 سالگي ديده مي شود.

اين تحقيقات که توسط انجمن تحقيقات پزشکي بريتانيا صورت گرفته اند، توصيه مي کند که مردان، و به ويژه زنان، بايد مصرف الکل خود را کاهش دهند

شناخت الكل

مقدمه
الكل و آثار آن از دير باز برای بشر شناخته شده ‏است. هر چند حقيقت‏ و چگونگی عمل تخمير، در سده اخير مورد شناسايی قرار گرفته،ولی اصل اين پديده، از قديld ‏ترين اعمال شيميايی است كه تا به‏ حال شناخته ‏اند.

قرن‏ها پيش يكی از دانشمندان اسلامی به نام محمدبن زكرياى ‏رازی (متوفی به سال 311 ه.ق) از تقطير بخار شراب، ماده ا‏ی به ‏دست آورد كه ld ‏توانست علاوه بر كاربرد پزشكی به عنوان بهترين‏ حلال شيميايی مورد استفاده قرار گيرد، وی اين ماده را«الكحل‏»ناميد. (1) .

دليل اين نام‏گذاری دقيقا معلوم نيست، ممكن است علت آن،اهميت فراوان الكل در دانش كيميا باشد. (2) «كحل‏» به معنی سرمه ‏است و در ادبيات ما چيزی را كه ارزش زياد داشته و كمياب است، به ‏سرمه چشم تشبيه ld ‏كنند: 

ای اصل تو را برهمه احرار تقدم.

خاك قدمت ‏سرمه بينايی مردم.

نيز ممكن است اين نام‏گذاری، اشاره به طرز تهيه الكل در آن زمان‏ باشد، چرا كه اولين بار الكل از طريق تقطير مكرر شراب به دست آمد.پس وجه تسميه، تشابه الكل به سرمه، در چگونگی تهيه آن‏هاست.هر دو با زحمت تهيه ld ‏شود و همان طور كه سرمه، جوهر سنگ‏ معينی است كه از ساييدن آن به دست ld ‏آيد، الكل نيز جوهر شراب ‏است كه از تقطير آن حاصل مى‏ شود. (3) .
1) جالب است كه در فرهنگ واژگان لاتين، هم اكنون الكل به اين شكل نوشته ld ‏شود:(Alcohol) و اين نشان م ى‏دهد كه نام اصلی اين ماده الكحل بوده و براثر كاربرد زياداين لفظ، حرف «ح‏» از آن حذف شده است.

2) از مهم‏ترين اعمال شيميايی، تركيب مواد است و الكل ld ‏تواند، به سهولت موادى ‏را كه به راحتی قابل حل نيستند با يكديگر تركيب نمايد.

3) مؤيد اين نظر، نام ديگر الكل در زبان عربی است كه به آن «اسبرتو» يا «سبيرتو»مى‏گويند. اين كلمه، معرب واژه [Spirit] در لاتين است كه به معنی روح ld ‏باشد.در واقع روح مشروبات مست كننده و ماده مؤثره آن‏ها را الكل تشكيل مى ‏دهد.

اهميت الكل
چنان كه خواهيم ديد الكل در زمان ما كاربرد فراوانی در صنايع‏ گوناگون پيدا كرده است; فی المثل استفاده از الكل بری ساخت‏ داروها به اندازه ا‏ی است كه برخی آن را كليد داروسازی دانسته ‏اند.هم چنين الكل در صنايع تبديلی، آرايشی و امور پزشكی و درآزمايشگاه‏ها به منظور نگهداری قطعات بدن انسان يا حيوان مورداستفاده قرار مى ‏گيرد.

از اين رو، عموم مردم مسلمان به ويژه صنعت كاران ودست‏اندركاران امور فوق همگی نيازمند شناخت احكام شرعى ‏مربوط به الكل مى ‏باشند. پرسش‏هايی كه از سوی مردم، اساتيد ودانشجويان رشته ‏های مربوط مطرح مى ‏شود، نشان دهنده اهميتى ‏است كه اين موضوع در زندگی روزمره دارد.

1- الكل و انواع آن
از نظر علم شيمی هر ماده‏ی كه در فرمول شيميايی آن عامل‏ هيدروكسيل(-OH) وجود داشته باشد، يك الكل محسوب مى ‏شود.الكل از مشتقات هيدروكربن هاست كه در آن‏ها هرمولكول، تركيبی ازچند اتم هيدروژن و كربن مى ‏باشد. نهايت، يك عامل (OH) جانشين ‏يك اتم هيدروژن مى ‏گردد. و بنابر تعداد عامل(OH) ، الكل‏ها را يك ياچند ظرفيت مى ‏گويند. (1) الكل انواع زيادی دارد كه  ذيلا به برخی ازآن‏ها اشاره مى ‏كنيم:

الف) الكل متيليك
ساده ‏ترين الكل‏ها، الكل متيليك (2) است كه مبنی الكل‏ های يك‏ظرفيتی مى ‏باشد. الكل متيليك از تقطير چوب به دست مى ‏آيد و ازاين رو به آن عرق چوب نيز مى ‏گويند. اين ماده مايعی است‏بی رنگ‏ كه در 66 درجه سانتی گراد مى ‏جوشد، با شعله كمی آبی رنگ‏ مى ‏سوزد و چون با آب مخلوط گردد، تقليل حجم يافته و توليدحرارت مى ‏كند.

الكل متيليك، در صنايع رنگ‏سازی كاربرد دارد. به علاوه سمى ‏است قوی كه با شرب 8 تا 10 گرم آن اختلالات هاضمه و اغلب‏كوری دست داده و تلف مى ‏كند. (3) .

پس از الكل متيليك يا متانول بقيه الكل ‏های يك ظرفيتی يا يك ‏عاملی را به الكل ‏های نوع اول، دوم و سوم طبقه ‏بندی مى ‏كنند. (4) اتانول كه موضوع بحث ماست، در زمره الكل‏ های نوع اول است.هم چنين الكل‏ های دو ظرفيتی و سه ظرفيتی و ... نيز وجود دارد كه‏ مى ‏توان از ضديخ به عنوان الكل دو ظرفيتی (يا الكل دو عاملى ‏اشباع) و گليسيرين به عنوان الكل سه ظرفيتی (يا الكل سه عاملى ‏اشباع) نام برد. (5) .

ب) الكل اتيليك
اگر واژه الكل بدون هيچ پسوند يا پيشوندی به كار رود، مقصود الكل ‏اتيليك يا اتانول (6) است كه معروف‏ترين انواع الكل مى ‏باشد. در آينده ‏خواهيم ديد كه الكل اتيليك در صنايع گوناگون و در زندگی روز مره ‏مردم، كاربرد زيادی دارد.

چنان كه در مقدمه اشاره شد، موضوع بحث ما در اين نوشتارمنحصرا الكل اتيليك يا اتانول است. و هر كجا در اين رساله، واژه ‏الكل را بدون افزودن كلمه ديگر به كار بريم مقصودمان همين نوع ‏الكل مى ‏باشد.

اتانول به طور طبيعی و به مقدار بسيار كم در نان (5/0 درصد)،مغزانسان و گياهان وجود دارد. علاوه بر مخمر (7) و بعضی باكترى‏ها،بدن انسان نيز مقدار چشمگيری الكل توليد مى‏كند. در اكثر موارد،تمام اين توليد، مربوط به ميكروب‏ های موجود در روده انسان‏ مى ‏باشد. برای آشنايی بيش تر با اين ماده، به تبيين اوصاف الكل وآثار ظاهری الكل برجسم و روان آدمی مى ‏پردازيم.

2 - ويژگى ‏های الكل و آثار آن
الكل اتيليك در 3/78 درجه سانتی گراد به جوش مى ‏آيد و در114-درجه ذوب مى ‏شود. الكل مطلق، آب گونه ‏ی است‏بى ‏رنگ وزود آتش‏گير، با بويی ويژه، در برودت زياد ابتدا قوام آمده و سپس ‏مانند شيشه منجمد مى ‏گردد. (8) .

الكل برخلاف پندار بعضی، اثر تحريكی بر اعضی بدن ندارد،بلكه اثر آن تخدير يعنی تضعيف فعاليت‏های بدن و كاستن از دقت درانجام رفتارهای گوناگون است. در كتاب‏های علمی نيز، الكل را دررديف تخدير كننده ‏ها هم چون اتر و غيره مى ‏آورند. يكی ازدانشمندان در اين زمينه مى ‏گويد: «اين واقعيت كه افراد تحت تاثيرالكل، خجالتشان از بين مى ‏رود و زياد حرف مى‏ زنند، به علت اثرتحريكی الكل بر مغز نيست، بلكه به دليل از بين رفتن كنترلی است كه‏ مراكز عالی مغز در ميانه ‏روی و اعتدال شخص از خود انجام‏ میدهند.» (9) .

به هر حال، تمامی مشروبات الكلی، حاوی مقداری الكل‏ مى ‏باشند و هرگونه آثار تخديری كه از مشروبات الكلی بروز مى ‏كندمربوط به وجود اين ماده در آن ه است. ميزان اين تخدير كه ما از آن به‏«مستى‏» تعبير م ى‏كنيم بستگی به درصد الكل موجود در اين گونه ‏مشروبات دارد. چنان چه شخص مقداری الكل بنوشد، قريب 15 آن‏فورا به وسيله جدار معده داخل در خون و بقيه در امعاء واردمى ‏گردد. مقداری هم ممكن است ‏به وسيله ريتين يا با ادرار خارج ‏شود. ولی قسمت اعظم آن در هر حال در بدن مى ‏ماند و در آن جامتدرجا اكسيد شده و احتياجی به هضم و گوارش ندارد. (10) .

كبد انسان قادر است در هر ساعت، 8 گرم الكل را اكسيد كند.مقادير زيادتر در جريان خون ظاهر شده ولی غلظت كم تر از 05/0%علامتی در شخص به وجود نمى ‏آورد. از غلظت 05/0% به بالاست ‏كه علائمی نظير كاهش توازن اعمال فيزيكی و اختلال در ديد پيش ‏خواهد آمد.

غلظت‏ بالاتر از 25/0% علائم مشخصی به وجود مى ‏آورد. و اگرغلظت ‏به 1% در خون برسد، اختلال تنفسی و قلبی و نهايتا مرگ ‏ايجاد مى ‏شود هر چند مقدار كشنده آن برحسب افراد فرق مى ‏كند.

پيتركوپر نيز در اين زمينه چنين مى ‏نويسد: «الكل از تمام راه‏هاجذب بدن مى ‏شود ولی جذب آن از راه دهان و معده بسيار كم است.روده كوچك 80% يا بيش تر مقدار خورده شده را جذب مى ‏كند.كم تر از 10% بى ‏تغيير از راه ادرار و تنفس دفع مى ‏شود. الكل دربافت‏ها به سرعت منتشر شده و در حدود 8 گرم در ساعت اكسيد وبه گاز كربنيك و آب تبديل مى ‏شود. (11) بدين ترتيب مهم‏ترين اثر الكل،تضعيف دستگاه اعصاب مركزی است. الكل در نتيجه تاثير برروى‏اعصاب، واكنش در رگ‏ها ايجاد نموده و خون را به سطح بدن جريان‏ میدهد و از اين طريق، پوست را قرمز مى ‏كند و ابتدا  در بدن ايجادحرارت مى ‏نمايد. اما اين اثر ديری نمى ‏پايد، چرا كه پس از مدت‏ كوتاهی، بدن حرارت خود را تا دو برابر از دست میدهد.

شخصی كه الكل مى ‏نوشد ابتدا فعاليت او بيش از حد معمول ‏مى ‏شود و به ترتيبی كه ذكر شد، درجه حرارت بدن بالا رفته و تنفس ‏شديد مى ‏شود. آن گاه مركز تكلم در مغز تحت تاثير الكل قرار گرفته وشخص پرچانگی مى ‏كند. سپس مركز سمعی مغز متاثر شده و شخص ‏صداهای بى ‏خود مى ‏شنود. بعد مركز بينايی مغز دچار اختلال گشته وشخص تصاوير موهوم مى ‏بيند. و بالاخره مركز حفظ تعادل تحت‏ تاثير الكل قرار گرفته و كسی كه مشروب الكلی نوشيده، توازن اعمال‏ فيزيكی خود را از دست میدهد. (12) .

بدين ترتيب با نوشيدن الكل، خويشتن‏داری شخص كه به عنوان‏ منشا حجب و حيا در انسان پايه ‏گذاری شده است، تقريبا از بين رفته ‏و باعث ‏بروز اعمال ناهنجار مى ‏شود.

از ديدگاه متخصصين اعصاب و روان، الكل، عالى ‏ترين اعمال ‏توقفی را فلج مى ‏كند و انسان را به سيرت و منش عاری از ملكات‏ اخلاقی و بری از دانش و بينش سوق میدهد. استعمال الكل موجب ‏دگرگونی در شخصيت انسان مى ‏شود و انسان با شرم و حيا راافسارگسيخته و بى ‏بندوبار مى ‏نمايد.

عوارض مصرف الكل، غالبا منشا ارتكاب اعمال شنيع و ارتكاب‏ جرايم مى ‏گردد. طبق مطالعاتی كه مؤسسات جرم‏شناسی به عمل ‏آورده ‏اند، اغلب جنايات جنسی و در حدود 70% جرايم ضرب وجرح و 80% قتل‏ها، خود آزاری و ديگر آزارى ‏ها در اثر استعمال‏ نوشابه ‏های الكلی واقع مى ‏شوند. ازدياد تصادفات وسايط نقليه دركشورهايی كه مجاز به نوشيدن الكل هستند براثر مستی رانندگان‏ مزاحم است و روی همين اصل، استعمال مشروبات الكلی را اغلب‏ قوانين ممنوع دانسته يا محدود نموده ‏اند. (13) .

در كشورهای سويس و فرانسه اگر ميزان الكل در خون بيش از 5/0سانتى‏گرم در ليتر خون باشد، شخص مجاز به رانندگی نيست و تكراركننده اين جرايم از حق رانندگی بری شش ماه محروم مى‏شود. دردانمارك اين مقدار يك سانتى ‏گرم و در انگلستان 8/0 مى ‏باشد. (14) .

اثرات سوء نوشيدن الكل منحصر در آن چه گفتيم نيست. الكل نه ‏تنها اعتدال روانی و تنظيم حركات و فعاليت‏های انسان را مختل‏مى‏سازد بلكه آثار مخرب ديگری بر دستگاه‏های مختلف بدن‏مى‏گذارد; به عنوان نمونه، مصرف الكل، باعث‏سوءهاضمه واختلال دستگاه گوارش و كبد مى‏شود، زيرا به علت جاذب الرطوبه‏بودن آن، آلبومين‏های سلول‏های كبد و معده را منعقد مى‏كند. درنتيجه معده اسيدكلريدريك پس نمیدهد و سلول‏های كبد حالت‏مومی شكل (تشمع كبدی) به خود مى‏گيرند. (15) .

اين است كه اسلام با نوشيدن هر نوع مشروبات الكلی، خريد وفروش و هر نوع بهره ‏برداری از آن‏ها به شدت برخورد كرده است.خمر در آيات قرآنی، پليدی و رفتار شيطانی تلقی گرديده، نوشيدن ‏آن، گناه كبيره قلمداد و هم چون قمار بازی موجب برانگيختن بذرعداوت و دشمنی دانسته شده است. (16) .

براساس روايات اسلامی، كسی كه خمر می‏نوشد، تا چهل روز،نماز او پذيرفته نمى‏شود. بلكه در تمامی اديان الهی، هنگامی كه كامل‏گشته‏اند، تحريم خمر جزء برنامه‏های قطعی آن‏ها بوده است. (17) نوشنده خمر در روز قيامت‏با صورت سياه و زبان بيرون آمده درحالی كه آب دهان او بر سينه‏اش مى‏ريزد و فرياد العطش برمى‏آورد، محشور مى‏گردد. كسی كه جرعه‏ی شراب بنوشد، روح ايمان از وى‏گرفته مى‏شود و روح ناپاك و پست جايگزين آن مى‏گردد. (18) .

متاسفانه هم اكنون در كشورهای لائيك و عمدتا در كشورهاى‏غربی مقادير زيادی الكل به صورت مشروبات الكلی مصرف‏ مى‏شود. تنها در سال 1955 در فرانسه مطابق گزارش رسمی وزارت‏دارايی اين كشور، تعداد 455054 مشروب فروشی داير بود; يعنى‏بری هر 86 نفر يك باب مشروب فروشی وجود داشته است.

اين در حالی است كه مصرف الكل سال به سال به طور مرتب دراين كشورها افزايش يافته است. هم اكنون دانشمندان كتاب‏هاى ‏متعددی درباره الكلی‏سم و مسائل كيفری و ناهنجارى‏هاى ‏اجتماعى ‏نوشته ‏اند. پروفسور سيگار در كتاب خود تحت عنوان‏«الكلى‏سم از گذرگاه اجتماعى‏» الكلى‏سم را يكی از مهم‏ترين علل‏شكست فرانسه در جنگ دانسته و آكادمی علوم فرانسه، قطع نامه‏اى ‏به همين مضمون در محكوميت مصرف نوشابه‏ های الكلی صادرنموده است.

از لحاظ علم ژنيتك نيز، اكثر فرزندان افراد الكلی، مبتلا به ‏روان‏پريشانى ‏های شديد می‏گردند و به همان جهت، عقب‏ ماندگى ‏های مختلف شعوری در آنان ايجاد می ‏شود. (19) .

3- كاربرد الكل
از الكل، به عنوان پرمصرف‏ترين ماده شيميايی در فرايند ساخت وسنتز، جدا سازی و توليد مى‏توان نام برد.

در صنعت، الكل را جهت تهيه لاك، ورنی و رنگ‏های انيلين ودواجات به كار مى‏گيرند. الكل در آزمايشگاه‏ها به عنوان سوخت‏كاربرد دارد. ولی استفاده از آن به اين منظور، به صرفه نيست.

الكلی كه در صنعت‏به كار گرفته مى‏شود، از لحاظ ماهيت، هيچ‏تفاوتی با الكل طبی ندارد و هر دو همان الكل اتيليك يا اتانول‏مى‏باشند. منتها به دلايلی نظير گرفتن ماليات از نوشابه‏های الكلی و ياجلوگيری از سوءاستفاده از آن‏ها، كارخانجات توليد كننده الكل، موادسمی، بد بوكننده (هم چون متانول يا عرق چوب) و مواد رنگين‏كننده (هم چون پريدين) به آن مى‏افزايند. (20) .

الكل بهترين حلال آلی است و لذا در آزمايشگاه‏ها و صنايع داروسازی كاربرد بسيار زيادی دارد. در مواردی نيز الكل جهت محافظت‏از رشد ميكروبی در فرآورده‏های دارويی، ساخت روكش قرص‏ها، وضدعفونی كننده وست‏به كار مى‏رود. (21) .

در پزشكی نيز الكل جهت ضدعفونی كردن ابزارهای طبی و غيره‏به كار گرفته مى‏شود. به علاوه قطعات تشريحی را به خوبی مى‏توان‏در الكل از گنديدن و عفونت محافظت نمود. هم چنين الكل درساختن ادكلن‏ها و لوازم آرايشی نيز كاربرد فراوان دارد.

4 - روش‏های تهيه الكل
الكل اتيليك يا اتانول اولين تركيب آلی است كه انسان تهيه نموده است، چرا كه قدمت صنعت الكل تقريبا به اندازه قدمت‏صنعت‏نان است.

الكل مورد بحث از راه‏های گوناگونی تهيه مى‏شود كه مى‏توان‏آن‏ها را به دو روش كلی تقسيم نمود: روش طبيعی(تخمير) و روش‏صنعتی. ذيلا اين روش‏ها را مورد مطالعه قرار میدهيم:

الف - روش تخمير يا فرمانتاسيون (22)
در حقيقت پديده تخمير چيزی جز تجزيه قند نيست. نهايت قند به‏صورت‏های گوناگون در طبيعت‏ يافتwww.zibaweb.com مى‏شود:انگور،كشمش،خرما،جو،برنج، سيب‏زمينی، ذرت و مانند اين ها به ميزان زيادی قند در بردارند ولذا اين‏گونه مواد مى‏تواند منابع اوليه جهت تهيه مايع الكلی باشد.

قارچ يا مخمرها موجوداتی هستند كه قادرند به طريق بى‏هوازى‏رشد نمايند; يعنی در محيط واجد اكسيژن فراوان، مخمرها موادقندی را با تنفس هوازی به گاز كربنيك و آب تجزيه مى‏كنند. و درغياب اكسيژن، مواد قندی را تخمير و گاز كربنيك و اتانول يا الكل‏اتيل توليد مى‏كنند.

هم اكنون ثابت‏شده كه تخمير در واقع توسط يك آنزيم به نام‏«زيماز» كه توسط سلول‏های قارچ توليد شده عملی مى‏گردد. اين‏آنزيم‏ها يك نوع كاتاليزر آلی هستند كه باعث اجری عمل و سرعت‏آن شده ولی خود دخالت مستقيم نمى‏كنند. (23) .

نتيجه فرايند تخمير، مايعی است كه عمدتا محتوی آب و الكل‏است كه آن را خمر مى‏ناميم. ولی مواد ديگری چون گليسيرين واسيدسوكسينيك نيز به مقدار كم در آن يافت مى‏شود. در كنار اين هاماده‏ی هم به نام روغن فوزل در نتيجه تخمير به دست مى‏آيد. (24) .

به هر حال مايع به دست آمده درجه الكلی بسيار پايينی در حدتقريبی 18 درصد دارد. بری اين كه غلظت الكل در اين مايع را كه ازآن به درجه الكلی تعبير مى‏كنند، افزايش دهند، از فرايند تقطير مجزا (25) استفاده مى‏كنند. اساس اين عمل، تفاوت دمی جوش الكل و آب‏است. الكل تقريبا در 78 درجه سانتى‏گراد مى‏جوشد. در حالی كه آب‏بری جوشيدن بايد به دمی صد درجه برسد. از اين تفاوت نقطه‏جوش استفاده كرده مايع الكلی را كه همان خمر است در ديگ‏هايى‏ريخته و حرارت میدهند. الكل كه نقطه جوش پايين‏تری داردسريع‏تر بخار مى‏شود. بخار به دست آمده را از لوله‏ی كه اطراف آن راهوی سرد پوشانده عبور میدهند و به حالت مايع در مى‏آورند.

هر چه اين عمل را - كه «ركتيفيكاسيون‏» ناميده مى‏شود - بيش ترتكرار كنند، الكل درجه خلوص بيش تری پيدا مى‏كند به طوری كه‏بيش تر الكل‏های كاربردی در صنايع مختلف داری درجه خلوص‏96 مى‏باشند. در حالی كه مشروبات الكلی درجه الكلی بسيارپايين‏تری دارند;مثلا آب‏جو 4 الی 6 درصد، شراب 16 تا 20 درصد وعرق يا ويسكی تا 40 درصد در بردارنده ماده سكرآورالكل مى‏باشند.

ب - روش صنعتی
مواد اوليه جهت تهيه الكل به روش صنعتی، از منابع طبيعی نظيرنفت، گاز طبيعی، ذغال سنگ و توده‏های زيستی به دست مى‏آيد. اين‏مواد طی فرايندهای گوناگون و احيانا پيچيده به الكل تبديل‏مى‏شوند. (26) در اين فرايندها ماده‏ی به نام استيلن(CH CH) درمجاورت جيوه با آب تركيب شده و ماده ديگری به نام استالدئيد يااتانال به دست مى‏آيد سپس ماده مزبور را با هيدروژن تركيب و اتانول‏يا الكل اتيل به دست مى‏آورند.

هم چنين ماده ديگری به نام اتيلن(CH2 CH2) را در مجاورت‏اسيدسولفوريك با آب تركيب و از آن الكل اتيل تهيه مى‏كنند. هر دوماده مزبور (اتيلن و استيلن) از فراورده‏های نفتی مى‏باشد. هم اكنون‏روش تخمير در تهيه الكل كم تر مقرون به صرفه است و بيش تر الكل‏مورد نياز صنايع به طريق شيميايی و به كمك صنايع نفت توليدمى‏گردد. ولی با اتمام ذخاير نفتی مسلما اهميت تخمير در ساخت‏الكل به مراتب بيش تر خواهد بود.

پى ‏نوشتها:www.zibaweb.com

1) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمى‏آلی(ارگانيك)، ج 1 ، ص 114.

2) نام ديگر آن متانول است‏با فرمول(CH3OH) يعنی يك اتم كربن، سه اتم هيدروژن‏و يك عامل هيدروكسيل.

3) دكتر ابوالحسن شيخ، همان، ص 124-125.

4) الكل نوع اول مانند اتانول كه در آينده از آن مفصل‏بحث‏خواهيم كرد، و الكل نوع‏دوم مانند 2 - پروپانل يا ايزوپروپيل الكل، و الكل نوع سوم مثل: 2 - متيل - 2 -پروپانل يا ترسيوبوتيل الكل.

5) بری مطالعه بيش تر در زمينه انواع الكل‏های و ساختمان شيميايی آن‏ها ر. ك: دكترابوالحسن شيخ، همان، ص 120 و ص 136.

6)Ethanol با فرمول شيميايی(C2H5OH) يعنی دو اتم كربن، پنج هيدروژن و يك‏عامل هيدروكسيل.

7) در مبحث آتی و به هنگام بحث از روش تخمير در تهيه الكل با اين لفظ آشنا خواهيم‏شد.

8) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمی آلی ، ج 1 ، ص 131.

9) جی. اچ. برن، مبانی فارماكولوژی، ترجمه دكتر مرتضی فرخ سير و دكتر محمودبهزاد، ص 65.

10) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمی آلی ، ج 1 ، ص 133.

11) پيتركوپر، مسموميت‏به وسيله داروهای شيميايی، ترجمه دكتر مرتضی فرخ سيرودكتر محمد خوئی، ص 162.

12) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمی آلی، ج 1 ، ص 133; دكتر اردوبادی، بررسى‏فرآورده‏های الكل از نظر فقه اسلامی، ص 33.

13) دكتر سعيد حكمت، روانپزشكی كيفری، ص 142.

14) مقدار مزبور از طريق بوی دهان با وسايل خاصی قابل تشخيص است.

15) دكتر اردوبادی، بررسی فرآورده‏های الكل از نظر فقه اسلامی، ص 74.

16) بقره(2) آيه 219; مائده(5) آيه‏های 90-91.

17) تحريم خمرو مذمت آن در جهای مختلف تورات و انجيل آمده است. به عنوان‏نمونه در تورات، سفرلاويان، باب دهم چنين آمده‏است: «و خداوند هارون را خطاب‏كرده گفت: تو و پسرانت‏با تو چون به خيمه اجتماع داخل شويد، شراب و مسكرى‏ننوشيد مبادا بميريد. اين است فريضه ابدی در نسل‏های شما.».

در انجيل نيز در رساله اول پطرس رسول، باب چهارم، می گساری در كنار بت‏پرستى‏و فسق و فجور تحريم شده است.

در متون اسلامی نيز چنين آمده است: «ما بعث الله نبيا قط الا و قد علم الله انه اذااكمل له دينه كان فيه تحريم الخمر، و لم تزل الخمر حراما».

(وسائل ، ج 17، ص 237).

18) وسائل الشيعه، ج 17، ابواب اشربه محرمه، باب 1، حديث 5، و باب 9 ، احاديث 1و 2 و 4 و 25; به روايات باب 11 و 12 نيز مراجعه شود.

19) دكتر سعيد حكمت، روانپزشكی كيفری، ص 144; ديويدايبراهمس، روانشناسى‏كيفری، ترجمه دكتر پرويزصانعی، ص 196 و 275.

20) اين عمل در اصطلاح علمی، تقليب ماهيت‏ياdenaturation ناميده مى‏شود. تقطير وتخليص الكل تقليبی بسيار مشكل مى‏باشد.(دكتر ابوالحسن شيخ ، شيمی آلی، ج‏1،ص 134).

21) بحث تفصيلی از ميزان تركيب الكل در فرآورده‏هايی دارويی را به هنگام بحث فقهى‏از طهارت و حليت اين گونه فرآورده‏ها مطالعه خواهيم كرد.

22)Fermentation به معنی جوشش يا غليان از واژه لاتينFermentatio گرفته شده‏است. به طور كلی توليد انرژی در موجود زنده به سه طريق صورت مى‏گيرد: تخمير،تنفس و فتوسنتز. ساده‏ترين راه توليد انرژی، تخمير مى‏باشد. از نظر صنعتی مخمرSaccharomyces Cervisiae بيش ترين اهميت را داراست و در تهيه الكل و هم چنين‏نان به خدمت گرفته مى‏شود. بری مطالعه بيش تر در اين زمينه ر. ك:

Encyclopedia Of Chemical Technology ق kirk - Othmer ق P: 352

23) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمی آلی، ج 1 ، ص 127; پديده تخمير به صورت فرمول‏شيميايی زير نشان داده مى‏شود:

2C2 H5 OH+2CO2 توسط مخمر زيماز C6 H12 O6 .

24) روغن فوزل كه به مقدار زياد در نتيجه فرايند تخمير به دست مى‏آيد، نتيجه تخميرالكلی نيست‏بلكه از مواد سفيده قارچ‏ها به وجود مى‏آيد.

25) Rectification

، فرايند اكسو(oxo) و هيدراسيون است كه‏تبيين آن‏ها خارج از اين نوشتار بوده و در رشته شيمی آلی مورد مطالعه قرار مى‏گيرد.

الكل و كاربردهای آن از نظر شرع
در مباحث پيشين، مسئله نجاست‏ خمر و ساير مشروبات الكلی رامورد بررسی قرار داديم و نجس بودن آن‏ها را از طريق ادله فقهی به ‏اثبات رسانديم. از لحاظ موضوعی نيز در فصل مقدماتی شناخت‏كافی در خصوص ماهيت الكل، چگونگی تهيه و موارد كاربرد آن پيداكرديم. اكنون سخن در حكم شرعی الكل از لحاظ نجاست و ياطهارت است. الكل خود موضوع هيچ دليل شرعی نيست و به اين‏عنوان در آيه يا روايتی نيامده است چه اين كه ماده مزبور در صدراسلام يعنی زمان تشريع احكام وجود نداشته تا حكم ويژه آن از ناحيه‏شارع مقدس به طور صريح بيان شود. اما به لحاظ اين كه الكل ماده‏اصلی و مؤثر در همه مايعات و نوشيدنى‏های مست كننده را تشكيل‏میدهد، مى‏تواند موضوع نجاست و حرمت قرار گيرد.

بنابراين بايد ديد آيا عنوان خمر يا مسكر بر الكل نيز صادق است؟و برفرض كه عنوان مزبور بر آن قابل انطباق باشد، آيا دلايلی كه برنجاست‏خمر يا مسكر ابراز شده مى‏تواند شامل آن نيز باشد؟ بدين‏ترتيب، مسئله نجاست الكل هم از لحاظ موضوعی و هم از لحاظحكمی قابل بررسی است.

به هر حال، مباحث اين فصل نيز در دو گفتار ارائه مى‏شود: درگفتار اول، نجس بودن الكل صنعتی و الكل تخميری را در دو قسمت‏جداگانه بررسی مى‏كنيم. در گفتار دوم نيز كاربردهای الكل را از نظرشرعی مورد مطالعه قرار خواهيم داد.

گفتار نخست - بررسی فقهی انواع الكل‏ها
چنان كه در فصل مقدماتی توضيح داده شد الكل‏ها به دو دسته كلى‏تقسيم مى‏شوند: يكی الكلی كه از طريق صنايع نفت و پتروشيمی به‏دست مى‏آيد و ديگر الكلی كه از تقطير بخارات شراب، حاصل‏مى‏شود. و چون هر يك از اين دو مباحث جداگانه دارد آن‏ها را در دوقسمت مورد بررسی و كاوش فقهی قرار میدهيم:

1 - بررسی فقهی الكل صنعتی
واقعيت اين است كه الكل صنعتی از لحاظ ماهيت‏شيميايی هيچ‏تفاوتی با الكل تخميری نداشته هر دو از نوع الكل يك ظرفيتی نوع‏اول به فرمولC2H5OH مى‏باشند. منتها با اين تفاوت كه بر الكل‏صنعتی قطعا لفظ خمر صادق نيست. در حالی كه الكل تخميری از آن‏جهت كه از تقطير بخار خمر به دست آمده، احتمال آن مى‏رود كه‏عنوان خمر بر آن صادق باشد.

بنابراين ادله نجاست‏خمر را در اين بحث كنار گذاشته به سايردلايل در اين زمينه مى‏پردازيم:

الف) مسكر نبودن الكل صنعتی
در گفتار دوم از فصل پيشين نجاست مسكر را بررسی كرديم و ديديم‏مشهور فقيهان هر مايع مست كننده‏ی را نجس میدانند. حال آياالكل صنعتی مى‏تواند مصداقی از مايع مسكر بالاصالة باشد؟

به نظر مى‏رسد كه الكل صنعتی را نمى‏توان مصداق «مسكر»دانست هر چند ماده آن، عامل اصلی و مؤثر در مايعات مست كننده‏است. و اين نه به خاطر آن است كه به الكل صنعتی مواد سمی وبدبوكننده هم چون متانول افزوده‏اند بلكه بدين خاطر است كه‏غلظت الكل به قدری بالاست كه برفرض كه مواد افزودنی هم در آن‏نباشد، باز هم نوشيدن آن به هر مقدار، باعث مسموميت است. و لذاعرفا به اين ماده، مسكر اطلاق نمى‏شود. (1) .

ب ) انصراف ادله نجاست
فقيه نامی مرحوم نائينی و به دنبال وی محقق خوئی(ره) مسكر بودن‏الكل صنعتی را پذيرفته و آن را مسلم گرفته‏اند (2) و بری اثبات طهارت‏آن به راه‏های ديگر استدلال كرده‏اند.

به نظر آنان، ادله نجاست‏خمر و ساير مشروبات الكلی از مثل‏الكل صنعتی انصراف دارد; دليل اين انصراف نيز دو چيز است: اولاالكل صنعتی در صدر اسلام كه زمان تشريع احكام است، وجودنداشته تا ادله نجاست‏شامل آن گردد. و ثانيا: روايات مزبور ويژه‏مشروبات سكرآور است و شامل مسكر غير مشروب (مايع مست‏كننده كه نوشيدن آن متعارف نيست) نمى‏گردد. (3) .

نقد دليل: اين استدلال قابل مناقشه است، زيرا اگر بپذيريم كه‏«مسكر» به طور كلی نجس اعلام گرديده و به عبارت فنی، نجاست‏خمر و مسكر به صورت قضيه حقيقيه جعل شده است، صرف عدم‏وجود يك مصداق در زمان صدور روايت، دليل انصراف نيست. (4) .

و اما اين كه روايات نجاست را ويژه مشروبات سكرآور (مسكرمتعارف الشرب) دانسته‏اند، اين نيز قابل ترديد است; زيرا ظاهرموثقه عمار كه مى‏گويد: «لا تصل فی ثوب قداصابه خمر او مسكر»عنوان مسكر را موضوع نجاست قرارداده و اگر علت نجاست، اسكارباشد، فرقی ميان نوشيدنی و غير نوشيدنی نيست. (5) بلكه تحقيقات‏نشان میدهد كه اگر الكل صنعتی نيز به طور خالص تهيه شود و يامواد سمی آن(مثل متانول) جداگردد، هيچ تفاوتی با بقيه مشروبات‏الكلی ندارد جز اين كه درجه الكلی آن بالاست و بايد با آب مخلوطشود تا قابل شرب گردد. (6) .

اين درست مثل آن مى‏ماند كه به خمر يا نوشيدنى‏های الكلی،مواد سمی و بدبوكننده بيفزايند در حالی كه بدون شك افزودن اين‏مواد نجاست آن‏ها را تغيير نمیدهد.

1) به عبارت فنى‏تر، وقتی يك عنوان موضوع حكم قرار مى‏گيرد، ظاهر آن اين است كه‏بايد بالفعل و بدون هيچ قيدی آن عنوان صادق باشد تا حكم مزبور بار شود چنانكه‏فقهای ما به خوبی اين نكته را در بحث از تغير تقديری در آب مطلق تبيين‏كرده‏اند(ر.ك: عروة الوثقی، كتاب طهارت، فصل فی المياه، مساله‏9; تنقيح العروة، ج‏1، ص 89) در اينجا نيز ظاهر ادله‏ی كه مايع مسكر را نجس اعلام مى‏كند، مسكربالفعل است نه مايعی كه هم اكنون مسموم كننده است ولی اگر با آب مخلوط شده‏تبديل به مسكر خواهد شد. و در واقع عنوان «مسكر» در اين ادله موضوعيت داشته‏و عنوان مشير به ماده اصلی مسكرات كه الكل است نمى‏باشد.

2) آن چه در اينجا آمده براساس بحثهای استدلالی است كه ايشان مطرح كرده‏اند ولى‏در سطور آينده خواهيم ديد كه از عبارت توضيح المسائل آية‏الله خوئی برمى‏آيد كه‏عنوان «مسكر» برالكل خالص صادق نيست.

3) آية‏الله خوئی، تنقيح العروة، ج 3، ص 98.

4) مرحوم نائينی در بحث معاملات نيز، آيه «اوفوا بالعقود» را از عقود غير متعارفه كه ازآن‏ها به قراردادهای بى‏نام تعبير مى‏شود، منصرف دانسته است. (ر. ك: منية الطالب،ج 1 ، ص 79) و جواب آن نيز همين نكته است; يعنی مفاد آيه، جعل حكم به‏صورت كلی و به اصطلاح قضيه حقيقيه است و نبود يك مصداق جديد در زمان‏نزول آيه موجب عدم شمول آن نمى‏گردد.

5) بری مطالعه بيش تر ر.ك: شهيد صدر، بحوث فی شرح العروة ، ج 3، ص 358.

6) به گفته برخی از اساتيد شيمی، هم اكنون شراب‏های تقلبی به همين شيوه و باافزودن اسانس‏های با طعم ميوه، تهيه مى‏شود.

نجاست‏ خمر و ساير مشروبات الكلی
با آن چه در فصل پيش آمد ضرورت بحث از نجاست‏خمر و سايرمشروبات الكلی بديهی به نظر مى ‏رسد، زيرا تمامی فقيهانی كه درطهارت الكل ترديد كرده ‏اند دليلی جز نجاست‏خمر و ساير مسكرات‏ندارند. به نظر آنان الكل، ماده اصلی مست كننده‏ ها را تشكيل میدهدبه ويژه الكل تخميری كه از تقطير بخارات شراب به دست مى‏آيد. 1) مرحوم آية‏الله گلپايگانی در پاسخ به سؤالی كه در زمينه الكل تخميری از ايشان شده‏چنين مرقوم می ‏دارد: «اشكالی كه حقير در مايعات متقاطره دارم، در اين مورد نيزجاری است و حكم به طهارت مشكل است‏». (مجمع المسائل ، ج 1، ص 36). .

بدين ترتيب نجاست الكل پايه در نجاست‏خمر و ساير مسكرات‏دارد، بدون آن كه بخواهيم از طريق سرايت دادن حكم يك موضوع‏به موضوع ديگر مرتكب قياسی شويم كه در مذهب اماميه مطرودقلمداد شده است.

بنابراين ابتدا بايد ديد آيا خمر از نجاسات است‏يا خير؟ و برفرض‏كه خمر، عين نجس باشد، آيا ساير مشروبات الكلی نيز حكم خمر رادارند يا نه؟ بدين‏گونه مطالب اين فصل در دو گفتار ارائه مى‏گردد:گفتار نخست، جاست‏خمر و گفتار دوم، نجاست‏ساير مسكرات.

گفتار نخست - نجاست‏ خمر
حرمت نوشيدن خمر هم اكنون از احكام ضروری اسلام شمرده‏مى‏شود. ولی نجاست‏ خمر بسان حرمت آن از ضروريات نيست، هرچند مشهور ميان فقهان اماميه بلكه تمامی مذاهب اسلامی است.

فقيهانی از هر دو گروه (اماميه و اهل‏سنت) بوده ‏اند كه حرمت ‏نوشيدن خمر را قطعی دانسته ولی در نجاست آن ترديد كرده ‏اند.منشا ترديد، اشكال در ادله نجاست و هم چنين وجود دليل روايى ‏برطهارت آن بوده است.

از اين رو به جاست ابتدا ادله دو طرف را بررسی كرده و آن گاه به ‏ارزيابی دلايل بپردازيم. www.zibaweb.com